Ὁ Οἰκουµενικός Πατριάρχης Βαρθολοµαῖος ἐκφραστής τοῦ ὀρθοδόξου θεολογικοῦ λόγου γιά τό φυσικό περιβάλλον

π. Παναγιώτη Καποδίστρια, Ὁ Οἰκουµενικός Πατριάρχης Βαρθολοµαῖος ἐκφραστής τοῦ ὀρθοδόξου θεολογικοῦ λόγου γιά τό φυσικό περιβάλλον. 'Eκδ. Μορφωτικοῦ Κέντρου Λόγου «Ἀληθῶς», Ζάκυνθος 2014, σσ. 136.

 

 

Στίς 22 Ὀκτωβρίου 2014, ἡ διακονία τοῦ Παναγιωτάτου Οἰκουµενικοῦ Πατριάρχου κ. Βαρθολοµαίου στόν Οἰκουµενικό Θρόνο εἰσέρχεται στό εἰκοστό τέταρτο ἔτος. Μέ αὐτή τήν εὐκαιρία, εὐχόµενοι ὁ Παναγιώτατος νά συνεχίσει νά µᾶς εὐλογεῖ καί νά µᾶς ἁγιάζει ἐπί πολλά ἀκόµη ἔτη, δηµοσιεύουµε µία παρουσίαση τῆς διπλωµατικῆς ἐργασίας τοῦ π. Παναγιώτη Καποδίστρια, ἡ ὁποία παρουσιάζει τόν πατριαρχικό οἰκολογικό λόγο.

Ὁ ἀπό ἐτῶν ἀσχολούµενος µέ τά θέµατα τῆς Οἰκολογίας πρωτοπρεσβύτερος τοῦ Οἰκουµενικοῦ Θρόνου π. Παναγιώτης Καποδίστριας ἐξέδωσε προσφάτως τή διπλωµατική του ἐργασία µέ τίτλο Ὁ Οἰκουµενικός Πατριάρχης Βαρθολοµαῖος ἐκφραστής τοῦ ὀρθοδόξου θεολογικοῦ λόγου γιά τό φυσικό περιβάλλον.

Ἡ ἐργασία αὐτή ἀποτελεῖ τόν τελευταῖο καρπό µιᾶς εἰκοσιπενταετοῦς ἐνασχολήσεως τοῦ π. Παν. Καποδίστρια µέ τά οἰκολογικά προβλήµατα καί ζητήµατα, τά ὁποῖα ἀναµφίβολα εὑρίσκονται στήν αἰχµή τῶν ἀνησυχιῶν τοῦ συγχρόνου ἀνθρώπου. 

Εἶναι εὐτυχής ἡ χρονική σύµπτωση αὐτοῦ τοῦ ἐνδιαφέροντος µέ τήν ἀνάληψη σχετικῶν πρωτοβουλιῶν -ἤδη ἀπό τό ἔτος 1989, ἐπί τῶν ἡµερῶν τῆς πατριαρχίας τοῦ ἀοιδίµου Πατριάρχου Δηµητρίου- ἀπό τό Οἰκουµενικό Πατριαρχεῖο, τό ὁποῖο ἀγωνιᾶ γιά τήν πορεία τῆς «λίαν καλῆς» καί εὐλογηµένης ἀπό τήν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ κτίσεως καί προσπαθεῖ, µέ κάθε πρόσφορο µέσο, νά ἀνακόψει τήν ἀνοίκεια καί βίαιη ἐκµετάλλευσή της ἀπό τόν ἄνθρωπο καί νά διδάξει τόν καθένα ἀπό ἐµᾶς τή σχέση ἀγάπης καί σεβασµοῦ, ἡ ὁποία πρέπει νά οἰκοδοµηθεῖ ἀνάµεσα στά ἔλλογα καί ἄλογα ἔργα τοῦ Θεοῦ.

Στό ἔργο του αὐτό ὁ π. Π. Καποδίστριας ξεκινᾶ µέ τήν παρουσίαση τῶν κυριοτέρων πρωτοβουλιῶν τοῦ Παναγιωτάτου Οἰκουµενικοῦ Πατριάρχου κ. Βαρθολοµαίου γιά τήν προστασία τοῦ περιβάλλοντος καί στή συνέχεια προσπαθεῖ νά προσδιορίσει τά πλέον καίρια χαρακτηριστικά τοῦ ὑπερεικοσαετοῦς πατριαρχικοῦ οἰκολογικοῦ καί περιβαλλοντικοῦ λόγου.

Ὡς πρῶτο χαρακτηριστικό ἐντοπίζει τό ἰσχυρά θεµελιωµένο θεολογικό ὑπόβαθρο τοῦ λόγου αὐτοῦ, καθώς καί τό ὅτι ὁ Παναγιώτατος Οἰκουµενικός Πατριάρχης µέ τήν ἄρθρωση τοῦ περιβαλλοντικοῦ του λόγου χαράσσει τίς βασικές παραµέτρους, πάνω στίς ὁποῖες µπορεῖ νά κινηθεῖ κάθε ἐνασχολούµενος µέ τά θέµατα αὐτά, συνεισφέροντας στήν ἀντιµετώπιση τῶν οἰκολογικῶν προβληµάτων.

Ὁ πατριαρχικός λόγος ὁριοθετεῖ τόν θεολογικό περί περιβάλλοντος λόγο ἔτσι, ὥστε νά προσφέρει νέες οὐσιαστικές διεξόδους στή σχετική, παγκόσµια, ἀναζήτηση καί νά διευρύνει τό φάσµα τῶν ὑπαρχουσῶν προσεγγίσεων ἀναδεικνύοντας τήν ἐξέχουσα θέση τοῦ ἀνθρώπου ὡς ὑπό τοῦ Δηµιουργοῦ καί Προνοητοῦ Θεοῦ προσδιορισµένου προ­στάτου καί ἀξιοποιητοῦ τοῦ δώρου τῆς δηµιουργίας.

Σέ αὐτό τό βαθύτατα προσδιορισµένο θεολογικό πλαίσιο παρουσιάζονται καί τά ὑπόλοιπα χαρακτηριστικά τοῦ πατριαρχικοῦ λόγου γιά τό περιβάλλον, ὅπως τά ἐντοπίζει ὁ συγγραφέας: ὁ οἰκολογικός λόγος τοῦ Φαναρίου εἶναι ζωντανός, δυναµικός, ρεαλιστικός, πολιτισµικός καί, φυσικά, οἰκουµενικός, καθώς ἀπευθύνεται σέ ὅλους καί ἐνδιαφέρει κάθε ἄνθρωπο.

Μέ µία ἰδιαίτερη εὐαισθησία ὁ λόγος τοῦ Παναγιωτάτου Οἰκουµενικοῦ Πατριάρχου κ. Βαρθολοµαίου ἐντοπίζει τά αἴτια τοῦ συγχρόνου οἰκολογικοῦ προβλήµατος, ὄχι ἐκτός ἡµῶν, ὄχι µόνο στούς ἄλλους, ὄχι µόνο στή φθορά τήν ὁποία ἐπιφέρουν στό περιβάλλον οἱ «µεγάλοι» καί «ἰσχυροί» τοῦ κόσµου µας, ἀλλά στήν ἀπουσία οἰκολογικῆς συνειδήσεως ἐκ µέρους τῆς συντριπτικῆς πλειοψηφίας τῶν κατοίκων τοῦ πλανήτη µας. Στόχος τοῦ Οἰκουµενικοῦ Πατριαρχείου, ὅπως ἐπισηµαίνει ὁ π. Παναγιώτης, εἶναι ἡ «εὐαισθητοποίηση τῶν πάντων» καί σέ κάθε πτυχή τῆς ζωῆς µας.

Σέ ἄλλο σηµεῖο ὁ συγγραφέας σηµειώνει ὅτι ὁ Παναγιώτατος Οἰκουµενικός Πατριάρχης, γιά νά ἀντιστρέψει τήν πορεία τοῦ κόσµου µας πρός τήν καταστροφή, ἐπιχειρεῖ µέ τόν λόγο του νά ἀναστηλώσει τό θρησκευτικό δέος στίς ἀνθρώπινες καρδιές καί νά διδάξει τόν ἄνθρωπο, ὅτι αὐτός δέν εἶναι ἕνα εὐτελές καί ἀσήµαντο ὄν, ἀλλά ὁ ἱερός τόπος συναντήσεως Θεοῦ καί κόσµου.

Ὁ κόσµος µας δηµιουργήθηκε ἐκ τοῦ µή ὄντος µέ ἀγάπη καί ἀπόλυτη ἐλευθερία. Ἡ µόλυνση, ἡ καταστροφή, ἡ φθορά εἰσῆλθαν σέ αὐτόν µετά ἀπό τή βρώση τοῦ καρποῦ τοῦ ξύλου τῆς γνώσεως. Στόχος τῆς Ἐκκλησίας καί τῆς ἁγιαστικῆς δράσεώς της στή δηµιουργία εἶναι ἡ ἀποκατάσταση τοῦ ἀρχικοῦ κάλλους, ὄχι µόνο τοῦ ἀνθρώπου, ἀλλά ὁλόκληρης τῆς δηµιουργίας.

Ἡ ἀπόκτηση ἀσκητικοῦ ἤθους στή ζωή µας, στήν καθηµερινότητά µας, ἀποτελεῖ σηµαντικό βῆµα γιά τή συµβολή µας στή σωτηρία τῆς κτίσεως. Τό ἔργο τῆς Ἐκκλησίας εἶναι ἀνακαινιστικό καί σέ αὐτό µποροῦµε νά συµµετάσχουµε ὅλοι µας.

Ἕνα ἀκόµη ἐνδιαφέρον σηµεῖο τοῦ πατριαρχικοῦ λόγου γιά τό περιβάλλον σχετίζεται µέ τήν προβολή τῆς ἀνθρωπικῆς ἀρχῆς, σύµφωνα µέ τήν ὁποία ὁ κόσµος δηµιουργήθηκε ἀπό τόν Θεό καί ὑπάρχει πρός χάρη τοῦ ἀνθρώπου.

Μέ διάκριση καί προσοχή τό Οἰκουµενικό Πατριαρχεῖο, ὡς ἐκφραστής τοῦ ὀρθοδόξου ἤθους, ὑπερβαίνει τήν ὑπάρχουσα τάση πού θέλει πίστη καί ἐπιστήµη σέ σύγκρουση, καί προβάλλει ἕναν θεολογικό λόγο ἑνωτικό καί θεραπευτικό τῶν διαστάσεων, ξεκαθαρίζοντας ὅτι αὐτά τά δύο µεγέθη εἶναι προορισµένα νά συµπορεύονται καί ὄχι νά ἀντιµάχονται.
Σαφέστατα, ἡ ἐπιστήµη ὀφείλει νά λειτουργεῖ µέ ἀσφαλιστικές δικλεῖδες, οἱ ὁποῖες τήν ἀποδεσµεύουν ἀπό τήν ἀνθρώπινη ἀλαζονεία, τήν πλέον ἐπικίνδυνη παράµετρο γιά τόν κόσµο µας.

Ὁ πατριαρχικός λόγος, ὅπως παρατηρεῖ ὁ π. Παν. Καποδίστριας, σηµειώνει τή στενότατη σχέση µοναστικῆς ἀσκητικότητας καί προστασίας τοῦ περιβάλλοντος συνδέοντας τήν ἀσκητική ζωή µέ τή σώφρονα ἀξιοποίηση τῆς κτίσεως.

Καρπός ὅλης αὐτῆς τῆς προσπάθειας τοῦ Πατριάρχου εἶναι ἡ εὐαισθητοποίηση πλήθους ἀνθρώπων καί ἡ συστράτευσή τους, µέ τόν ἕναν ἤ τόν ἄλλο τρόπο, στόν κοινό ἀγῶνα τῆς ἀντιστροφῆς τῆς καταστροφικῆς πορείας τοῦ πολιτισµοῦ µας.

Μοναστήρια πού υἱοθετοῦν ἕναν πρότυπο τρόπο οἰκολογικῆς λειτουργίας, ἐφηµέριοι πού ἀγωνίζονται γιά τήν προστασία τοῦ περιβάλλοντος, θεολόγοι πού θεµελιώνουν τόν σεβασµό τοῦ ἔργου τοῦ Θεοῦ µέ τά κείµενά τους, διεθνής ἀναγνώριση τῶν πατριαρχικῶν προσπαθειῶν µέσα ἀπό κείµενα, βραβεύσεις καί δράσεις, ἀποτελοῦν στοιχεῖα πού ὑποδηλώνουν τή θετικότατη ὑποδοχή τοῦ οἰκολογικοῦ θεολογικοῦ λόγου καί τῶν ἀναλόγων πρωτοβουλιῶν τοῦ Οἰκουµενικοῦ Πατριάρχου, πείθοντάς µας ὅτι ἡ µεθοδικότητα, ἡ ὑποµονή καί ἡ ἐπιµονή πού ἐπιδεικνύει θά νικήσουν ἐν τέλει τήν ἀνθρώπινη ἀλαζονεία λειτουργώντας ἀνασχετικά στήν πορεία πρός τήν καταστροφή.

Ὁ πατριαρχικός λόγος εἶναι λόγος ἐλπίδας, καταλλαγῆς καί ἑνότητας καί γι’ αὐτό θά πρέπει νά συνεχίσει νά ἀκούγεται ὅλο καί πιό ἰσχυρός, ὅλο καί πιό δυνατός.


ΑΘΑΝ. ΓΕΡ. ΜΟΥΣΤΑΚΗΣ, Δρ Θ.