Οκτώ τ' Απρίλη, Πασχαλιά

 

 

 

 

Οκτώ τ' Απρίλη φέτος Πασχαλιά γιορτάζουν
Ορθόδοξοι, Προτεστάντες, Ρωμαιοκαθολικοί,
και στου κενού μνημείου τη θωριά σιγάζουν
απίστων ανεμόκοποι λακτισμοί.

 

Οκτώ τ' Απρίλη και Νισσάν 20
του έτους 5767
Χριστέ, το διάβα Σου ανάμεσό τους δεν νοήσαν
κι ακόμη σε αναμένουν στα σκαλιά

 

Οκτώ τ' Απρίλη λένε ο Βούδας πως γεννήθηκε
σε χρόνια π.Χ. 563
ποιούς φώτισε, ποιούς σκότισε δεν μάθαμε.
Ας είναι. Έχει μπροστά της δρόμο να διαβεί η Ασία.

 

Οκτώ τ' Απρίλη Πάσχα
μα και του Ευαγγελισμού
σημαίνουν στα Ιεροσόλυμα
δυό χαρές, δυό γιορτασμούς, δυό Πασχαλιές,
δυό αναστάσεις της ψυχής σ' όλους ευχόμεθα.

 


                                                                                                                                                                                               Χάρης Βεριτάς

 

 

 

Εκδήλωση για τα 130 χρόνια του Συλλόγου "Ανάπλασις"

 

 

   Με μεγάλη επιτυχία πραγματοποιήθηκε η έναρξη των εκδηλώσεων για τα 130 χρόνια του Συλλόγου «Ανάπλασις» με την κοπή της πίτας του Συλλόγου. Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στο Πολιτιστικό Κέντρο της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών στις 29 Ιανουαρίου 2017 στις 6:00 μ.μ. Αρχικά ομίλησε ο ομότιμος καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών και επίτιμος πρόεδρος της «Αναπλάσεως» κ. Γεώργιος Γαλίτης. Ακολούθως έλαβε τον λόγο ο πρόεδρος του Συλλόγου π. Γεώργιος Κανάκης. Την παρουσίαση των ομιλητών έκανε ο ταμίας του Συλλόγου κ. Γρηγόρης Ταπεινός,  οποίος και απηύθυνε σύντομο χαιρετισμό. Την εκδήλωση πλαισίωσε με ωραίο πρόγραμμα το μουσικό σχήμα «Άγκιστρα μάτια». Ακολούθησε η καθιερωμένη ετήσια κοπή της πίτας του Συλλόγου και πλούσιος μπουφές.


   Η «Ανάπλασις» ευχαριστεί και μέσα από την ιστοσελίδα αυτή τον Μακαριώτατο Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ.κ. Ιερώνυμο για την παραχώρηση του κτιρίου του Πολιτιστικού Κέντρου της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών. Ευχαριστεί επίσης και τον άοκνο π. Ζήση Κτενίδη, υπεύθυνο του Πολιτιστικού Κέντρου για την διαρκή φροντίδα του και την απρόσκοπτη συνεργασία του μαζί μας.


   Στη συνέχεια παραθέτουμε βίντεο με τις ομιλιές του καθηγητού κ. Γ. Γαλίτη  , και του αιδεσιμολογιωτάτου π. Γ. Κανάκη.

 

 

 

 

 

Το Τριώδιον. Η περίοδος της χαρμολύπης.

 

 

 

Η περίοδος της χαρμολύπης

 

 

Η Α' Κυριακή των Νηστειών αφιερώνεται στην ανάμνηση της αναστηλώσεως των αγίων και σεπτών εικόνων. Πρόκειται για το θρίαμβο της εκκλησιαστικής εικόνας, η οποία κακοποιήθηκε επί εκατό και πλέον χρόνια, σε μια διαμάχη εξοντωτική μεταξύ του Κράτους και της Εκκλησίας.
Η Εικονομαχία, ωs πραγματικότητα ιστορικά, έφερε στη δίνη της αδιαλλαξίας και του πάθους αυτοκράτορες με άριστη στρατιωτική παρουσία και γι' αυτό ονομαστούς και σεβαστούς, όπως τον γενάρχη των Ισαύρων Λέοντα τον Γ και Κωνσταντίνο τον Ε', και αμαύρωσε το μεγαλείο και τα επιτεύγματά του σ' όλους τους τομείς της πολιτικής και πολιτιστικής τους δράσεως.

 


Αποτέλεσε την περιφρόνηση και την καταστροφή ενός παθολογικού ευσεβισμού ¬pietismus-, μιας ηθικολογίας ανεικόνιστης και μιας συντηρητικότητας a priori, ανερμάτιστης και παραδοσιακά αμαρτωλής. Η ορθόδοξη εικόνα για τους εικονόφοβους είναι απαράδεκτη και απορριπτέα, επειδή υπενθύμιζε τη «μέθεξη», αλλά και την «ουσία» μιας εσωτερικής ζωής. Γι' αυτούς υπάρχει η τάση αντικαταστάσεως, από τις ουσιαστικής παραδόσεως τις εικόνας, με μια τυφλή και γυμνή τυπολατρία.

 

 


Για την Εκκλησία, η καταστροφική αυτή μανία αποτέλεσε μία νίκη θριαμβευτική. Πριν από την εικονοφοβία οι ορθόδοξοι δεν είχαν σαφή συνείδηση για τη σπουδαιότητα, άλλα και για τη χρήση της θρησκευτικής εικόνας. Όμως η συμπεριφορά των διωκτών και η καρτερία των Ομολογητών της 'Ορθοδοξίας θα υπογραμμίσουν μια για πάντα τί σημασία της εικόνας.
Μέσα στη φωτιά του αγώνα, η Εκκλησία βρήκε άξια λόγια και δογματικές ιδέες, για να εκφράσει τον πλούτο και το βάθος της διδασκαλίας της. Η ομολογία της επισφραγίστηκε από το αίμα των Μαρτύρων και των Ομολογητών και μόρφωσε ανεκτίμητο θησαυρό, του όποιου είμαστε κληρονόμοι και που στην εποχή μας έχει ιδιαίτερη επικαιρότητα.

Ο θρίαμβος της θρησκευτικής εικόνας κατέδειξε το θεολογικό της περιεχόμενο, αλλά και τη στενή σχέση μεταξύ αιτία και των πιστών. Έτσι, εικόνα μπορεί να χαρακτηριστεί σαν εκφραστή θεολογικού βάθους και τρόπου μεσολαβητικός μεταξύ προσευχόμενου και πρωτοτύπου. Εξάλλου, «οι εικόναες, κατά την άποψη του  Μεγάλου Βασιλείου, είναι το βιβλίο των αγραμμάτων».
Η Β' Κυριακή των Νηστειών μας υπενθυμίζει τους αγώνες του αρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης Γρηγορίου του Παλαμά, ο οποίος, εν Συνόδῳ, καταδίκασε τις αριστοτελικές σκέψειs των δυτικών μοναχών Βαρλαάμ και Ακινδύνου, οι όποιοι μόναζαν στην Καλαβρία της 'Ιταλίας, Έλληνες την καταγωγή, και πολέμησαν το κίνημα των Ησυχαστών του Αγίου "Όρους.

 


Αρχικά, η πολεμική τους άρχισε στη Πανδιδακτήριο της Κωνσταντινουπόλεως, Όπου και δίδασκαν φιλοσοφία, αλλά η διδασκαλία τους θεωρήθηκε αιρετική, σκανδάλισαν τους φοιτητές και τους συνάδελφους τους, και ο Καντακουζηνός, διευθυντής του Πανδιδακτηρίου, αναγκάστηκε να αποπέμψει τους δύο μοναχούς, οι όποιοι εγκαταστάθηκαν στη Θεσσαλονίκη, για να παρακολουθούν τις «κινήσεις» των αγιορειτών μοναχών. Εδώ, έγραφαν και κήρυτταν εναντίον των ομφαλοσκόπων μοναχών του 'Ησυχασμού, και ο Μητροπολίτης Γρηγόριος ο Παλαμάς, ο οποίος παλαιά υπήρξε αδελφός της μονής Βατοπαιδίου, πολέμησε τις κακόβουλες επιθέσεις των ιταλών μοναχών. Πάντως, οι Δυτικοί αριστοτελίζουν, οι δε Ανατολικοί πλατωνίζουν, και αυτό οδηγεί τη σκέψη των Δυτικών σε πρακτικούς δρόμους. Δικαιολογημένα, ο υμνογράφος του Κοντακίου της εορτής τον χαρακτηρίζει ως «Τό τῆς σοφίας ἱερόν καί θεῖον όργανον, θεολογίας την λαμπράν συμφώνως σάλπιγγα…».

 


Την Τρίτη Κυριακή των Νηστειών εορτάζεται η προσκύνηση του Τιμίου Σταυρού. Χαρακτηρίζεται, μάλιστα, ως Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως. Ο Σταυρός, το ξύλο της ατιμώσεως και του ευτελισμού της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, γίνεται το σύμβολο της Νίκης και όχι του θανάτου. Ο Χριστός νίκησε το θάνατο διά του θανάτου. Είναι η έκφραση της ζωής, μέσα από την πορεία των παθημάτων, των πόνων, των πτώσεων και των θλίψεων.

 

 


Όμως, ο άνθρωπος από τη φύση του είναι θεοτρεπής. Βρίσκει την ελπίδα, μέσα από τον ίδιο το Σταυρό, γιατί ακριβώς δεν είναι το τέρμα και το τέλμα των προσπαθειών του, αλλά η ελπίδα για νέους αγώνες και προσπάθειες, αφού αντιφέγγει το φως της Αναστάσεως και του θριάμβου της Εκκλησίας. Γίνεται το σημείο της πραγματικής χαράς, αποβαίνει ράβδος δυνάμεως, Όπλο ειρήνης στο φόβο και τον τρόμο. Με το Σταυρό διαλύθηκε η φθορά, άνθισε η αφθαρσία, θεώθηκαν οι άνθρωποι, αλλά για πάντα καταβλήθηκε η δύναμη του Διαβόλου.

 


Ο Σταυρός εκφράζει το μυστήριο του κέντρου. Είναι διάχυση, εκπόρευση και επίσης συνάθροιση και άνακεφαλαίωση. Είναι το μοναδικό απ' όλα τα σύμβολα. Έχει ολοκληρωτική σημασία και είναι το πλέον καθολικό από τα κοσμικά σχήματα, ενώ όλοι οι πολιτισμοί του παραχώρησαν ιδιαίτερη θέση. Αποτελεί το βασικό στοιχείο του σχήματος των εικόνων του κόσμου και ιδιαίτερα του ιερού χώρου.
Είναι ακόμη σύμβολο του χώρου και του χρόνου και αποκτά μια προνομιούχο ιδιοκτησία, η οποία επιτρέπει να εκφράσει το μυστήριο του έμψυχου κόσμου. 'Υπερτονίζεται, όμως, μια πραγματική υπέρθεση, η οποία έχει αναφορά στον κοσμικό ναό και εκφράζεται με την Εκκλησία.
Ο Σταυρός του Χριστού δεν είναι ούτε πανθεϊστικής τάξεως και σημασίας ούτε μόνο μιας τάξεως φυσικής. Η ύπαρξή του, μέσα στον κόσμο, είναι έργο της παγκόσμιας δημιουργικής αγάπης του Ιησού. Τα αισθητά σύμβολα αποτελούν τη δίοδο μεταφοράς του ανθρώπου και ανοίγουν τα πνευματικά του μάτια στις μεταφυσικές πραγματικότητες.
Σταυρέ, που φύτρωσες στη γη, φέρει τον καρπό σου στον ουρανό. Με το όνομά σου αγκαλιάζεις τον κόσμο, το σύμπαν. Χαίρε εσύ Σταυρέ, που συγκρατεί τον κύκλο του κόσμου. Χαίρε Σταυρέ, που μπόρεσες να δώσεις, με τη μορφή σου, την έννοια του βάθους. Είσαι ο πόλος και η ακίνητη μηχανή ενός κόσμου «ἐν κινήσει». Παραμένεις σταθερός, ενώ ο κόσμος περιστρέφεται.
Ο υμνογράφος της εορτής, έμπλεως χαράς, γιατί βιώνει πρώτος το βάθος της σημασίας του Σταυρού, συνιστά, με τρόπο διαχρονικό, και προσκαλεί όλους σ' αυτή την προσέγγιση, όχι με πόνο και θλίψη, γιατί αυτά. τα συναισθήματα δεν ταιριάζουν στους πιστούς, αλλά με πλησμονή ευφρόσυνης και χαράς.


Δεῦτε πιστοί, τό ζωοποιόν ξῦλον προσκυνήiσωμεν ...
'Εν φωναῖς ἀλαλάξωμεν, ἐν ὡδαῖς μεγαλύνωμεν,
Τόν Σταυρόν τόν τίμιον ἁσπαζόμενοι ...
Εὐφραίνου, ἀγάλλου ἡ 'Εκκλησία τοῦ Θεοῦ,
Τό τρισόλβιον ξύλο προσκυνοῦσα σήμερον
Τοῦ παναγίου Σταυροῦ Χριστοῦ ...


Η Κυριακή που ἀκολουθεῖ, Τετάρτη των Νηστειών, τιμά ιδιαίτερα ένα μεγάλο άγιο της 'Εκκλησίας μας. Πρόκειται για το Σιναΐτη άγιο Ιωάννη τns «Κλίμακος». Το συναξάρι του μάλιστα αναφέρει: «τεσσαράκοντα ἔτη διαπεράvαs ἐν διαικαεῖ θείῳ ἔρωτι, καί πυρί θείας ἀγάπηs ἀεί πvρπολούμεvοs ... Ὁ δέ δρόμος αὐτοῦ προσευχή ἦν ἀένναος καί πρός Θεόν ἔρως ἀνείκαστος». Ο λόγος, που η προσωπικότητα του αγίου στην περίοδο τηs Σαρακοστής, είναι η προβολή της αντοχής του στο θέμα της νηστείας, αλλά και η συνήθεια των μοναστηριών να διαβάζουν το περιεχόμενο της «Κλίμακος».

 


Το περιεχόμενο της «Κλίμακος» αποδεικνύει ότι ο «Άγιος υπήρξε ο θεωρητικός της πράξεως και ο πρακτικός του θεωρητικού πνευματικού βίου». Π.Β. Πάσχου, Ὁ Γλυκασμός τῶv Ἀγγέλων, Α.Δ. 1983, σελ. 140. Ο ηγούμενος της Μονής Σινά, Ιωάννης, σχεδόν, διέταξε τον άγιο να καταγράψει τις μυστικές του βιωματικές εμπειρίες και εκείνος πήρε την ανηφοριά του δρόμου του θεοβάδιστου, στη θείο και άδυτο γνόφο, σε μια κίνηση ομοιότροπη εκείνης του Μωυσή, ώστε να έχει μεγαλύτερη θέα του αθέατου και να δεχτεί το φωτισμό, υποβοηθούμενος από τα σκαλοπάτια της ουράνιας κλίμακας.

Μέσα απ' αυτή τη νοερή και υπέρκοσμια κλίμακα, κατέγραψε τη δική του κλίμακα των αρετών, δεχόμενος το θείο έκπαγλο φωτισμό και μας παρέδωσε τις νέες θεοχάρακτες πλάκες, με τις οποίες, με τρόπο κλιμακωτό και ανάντη, μπορούμε να ανεβούμε την κλίμακα του Ιακώβ, στην κορυφή της οποίας δεσπόζει ο Παντοκράτορας και Χρονοκράτορας Θεός.
Ένα μικρό απόσπασμα της «Κλίμακας» είναι χαρακτηριστικό της θαβώριας σκέψεώς του: «Ἡ ἥμερn καί ἴσια ψυχή ἔχει σύντροφο τήν ταπείvωσιν, μά ἡ πoνηρή εἶναι σκλάβα τῆς ὑπερηφάνειας. Ἡ ἥμερη ψυχή γεμώνει ἁγίαν γνῶσιν, μά ἡ αὐστηρή καί σκληρά τυφλώνεται ἀπό σκότος καί ἀγνωσίαν».
Η Ε' Κυριακή κλείνει τον κύκλο της Σαρακοστής με την προβολή της αγίας Μαρίας της Αιγυπτίαs, ο βίος και η πολιτεία της οποίας μπορούν να αποτελέσουν μυθιστοριιματική καταγραφή και εξιστόρηση. Η πρώτη της ομορφιά, αυτό το δέλεαρ της αμαρτίας, την οδήγησε στην αμαρτωλή βιωτή, προσφέροντας την ομορφιά του πλάστη της, απερίσκεπτα, στο βούρκο των απολαύσεων. "Έγινε, κοντολογίς, σκεύος ηδονής και προσφοράς αμαρτωλής.

 

 


Η εορτή της Υψώσεως του τιμίου Σταυρού και το αδύνατο της εισόδου στο ναό της Αναστάσεως των Ιεροσολύμων είναι η αιτία της μεταμέλειάς της. 'Έτσι, «τῆς ἁμαρτίας τήν ἀχλύν ἐκφυγοῦσα, τῆς μετανοίας τῷ φωτί αὐγασθεῖσα, τήν σήν καρδίαν, ἔνδοξε προσῆξας τῷ Χριστῷ, τούτου τήν πανάμωμον καί ἁγίαν μητέρα, πρέσβυν συμπαθέστατον, προσενέγκασα· ὅθεν, καί τῶν πταισμάτων εὗρες ἀποχή, καί σύν ἀγγέλοι ἀεί ἐπαγγέλλεσαι».
Η γυναίκα της αμαρτίας γίνεται φιλόθεος και φιλόχριστος. Η ψυχή της προσφέρεται ολοκληρωτικά στη Νυμφίο της, κατενύγη στο πνεύμα, πληγώθηκε για τον πρότερο βίο της και δάκρυσε δάκρυα μετανοίας και παρακλήσεων. Πέρασε τον Ιορδάνη ποταμό και χάθηκε στην ερημιά, «ὡς στρουθίον μονάζον ἐπί δώματος». Σαράντα επτά συναπτά έτη μοναχή και μόνη προσπάθησε να πλύνει το κακό που η ομορφιά της προξένησε σε όσους των πλησίασαν. Στο τέλος της σκληρής, αλλά αγγελοτόκου ερήμου, προαισθανόμενη τω τέλος της θέλησε να κοινωνήσει των αχράντων Μυστηρίων και να καταξιωθεί της μεγάλης τιμής να γίνει σύναιμη και σύσσωμη με το Χριστό, που τόσο Τον πλήγωσε.

 


Με θεϊκή παρεμβολή συναντάται με των ερημίτη αββά Ζωσιμά και του αποκαλύπτει την επιθυμία της να την κοινωνήσει. Ο αββάς των κοινώνησε τον ερχόμενο χρόνο και συγκεκριμένα τη Μεγάλη Πέμπτη. Θεία παρακινήσει, ο αββάς Ζωσιμάς, μετά από ένα χρόνο, τη βρήκε νεκρή και πλάι της πλάκα με τις λέξεις: «Ἀββᾶ Ζωσιμᾶ, θάψον ὧδε τό σῶμα τῆς ἀθλίας Μαρίας. Ἀπέθανον τήν αὐτήν ἡμέραν καθ’ ἥν ἐκοινώνησα τῶν Ἀχράντων Μυστηρίων. Εὔχου ὑπέρ ἐμοῦ».
Η Ε' Κυριακή τερματίζει το Σαρακονθήμερο, ενώ ο της πνευματικής πλησμονής, έξω από κάθε αδολεσχία ράθυμης ζωής, κορυφώνεται. Η προβολή του παραδείγματος της αγίας έχει ύψιστη σημασία και οι Πατέρες της Εκκλησίας θέλησαν να υπερτονίσουν την απεριόριστη φιλανθρωπία του Θεού, ο οποίος δέχεται τα παιδιά Του, όσο βάρος αν σηκώνουν απ' την αμαρτωλή τους πορεία. Η Μετάνοια ανοίγει τις θύρες του Παραδείσου, αλλά και την αγκαλιά του Η Κυριακή των Βαΐων είναι το προανάκρουσμα της χαρμολύπης. Ο Χριστός καθήμενος «ἐπί πώλου ὄνου», απλά αλλά θριαμβικά έμπαινε στήν Πόλη των Πατέρων των 'Εβραίων, ενώ τα πλήθη τον επευφημούσαν με το «Ὠσαννά τῷ Υἱῷ Δαβίδ· εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου, ὁ βασιλεύς τοῦ Ἰσραήλ». Χαρά και αγαλλίαση, επευφημίες και ζητωκραυγές ἀπό μεγάλους και μικρούς, για να πληρωθεί και η προφητεία τού Προφητική Ζαχαρίου: «Χαῖρε Σφόδρα, θυγάτερ Σιών· Ἰδού ὁ Βασιλεύς σου ἔρχεταί σοι πραΰς καί ἐπιβεβηκώς ἐπί ὑποζύγιον καί πῶλον νέον, υἱόν ὑποζυγίου».

 


Η Κυριακή των Βαΐων αποτελεί το μεταίχμιο ανάμεσα στη Μεγάλη Σαρακοστή και τη Μεγάλη 'Εβδομάδα. Γιατί, όμως, η εβδομάδα των Παθών χαρακτηρίζεται ως «Μεγάλη»; Θεωρούμε ότι την καλύτερη απάντηση δίνει ο ιερός Χρυσόστομοs: «Μεγάλην Ἑβδομάσα καλοῦμεν αὐτήν, οὐκ ἐπειδή μεῖχον ἔχουσι μῆκος τῶν ἄλλων ἁπαςῶν αἱ ταύτης ἡμέραι, οὐδέ ἐπειδή πλείους τον ἀριθμόν, ἀλλ’ ἐπειδή μεγάλα ἡμῖν γέγονεν ἐν αὐτῇ παρά τοῦ Δεσπότου κατορθώματα καί γάρ ἐν αὐτῇ τῇ ἑβδομάδι τῇ μεγάλῃ, ἡ χρονία τοῦ διαβόλου κατελύθη τυραννίς· ὁ θάνατος ἐσβέσθη· ὁ ἰσχυρισμός ἐδέθη· τά σκεύη αὐτοῦ διηρπάγη· ἡ ἁμαρτία ἀνῃρέθη … ὁ τῆς εἰρήνης Θεός εἰρηνοποίησε τά ἄνω καί τά ἐπί τῆς γῆς· διά τοῦτο Μεγάλη καλεῖται Ἑβδομάς».

 

Νικόλαος Δ. Πάσσας, Δρ Θ.

 

Ψυχοσάββατο

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ
ΓΕΝΙΚΗΣ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΩΣ
τοῦ Συλλόγου «ΑΝΑΠΛΑΣΙΣ»

 

   Καλοῦνται τά μέλη τοῦ Συλλόγου «ΑΝΑΠΛΑΣΙΣ» νά προσέλθουν στήν τακτική Γενική Συνέλευση τῶν μελῶν, ἡ ὁποία θά γίνει τήν 21η Φεβρουαρίου 2017, ἡμέρα Τρίτη καί ὥρα 11:00 π.μ., στά γραφεῖα τοῦ Συλλόγου (Ἰουλιανοῦ 17 & Μαυρομματαίων, 3ος ὄροφος).


   Ἐάν, ὅπως συνήθως συμβαίνει, δέν ἐπιτευχθεῖ ἀπαρτία, ἡ Συνέλευση θά γίνει στόν ἴδιο τόπο καί ὥρα 19:00, τήν Τρίτη 28η Φεβρουαρίου 2017, ὁσωνδήποτε μελῶν παρόντων.

 

Θέματα


1. Ἔκθεση πεπραγμένων ὑπό τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου ἔτους 2016
2. Ἀπολογισμός ἐσόδων καί ἐξόδων ἔτους 2016
3. Ἔκθεση ἐξελεγκτικῆς Ἐπιτροπῆς διαχειρίσεως ἔτους 2016
4. Προϋπολογισμός τοῦ ἔτους 2017
5. Συζήτηση ἐπί θεμάτων τοῦ Συλλόγου


Ὁ Πρόεδρος τοῦ Δ.Σ.
π. Γεώργιος Κανάκης
 

 

 

Το Κοιμητήριο ως τόπος αναπαύσεως και μνήμης

 


«Επιστρέφουμε στα Κοιμητήρια

για ν' αναμνησθούμε και να τιμήσουμε τούς Νεκρούς», Κώστας Ε. Τσιρόπουλος

 

 


   Έζησες τα πρώτα σου χρόνια σ' ένα χωριό, στο όποιο το Κοιμητήριο ήταν, όπως παλαιοτέρα, δίπλα στον ενοριακό ναό. ‘Ετσι, πηγαίνοντας για εκκλησιασμό, έπρεπε εξάπαντος να περάσεις από το δρομάκι που ήταν πάνω απ' αυτό, το όποιο σ' όλες τις εποχές είχε πάντα κάτι το διαφορετικό να δείξει, να σου φανερώσει. Μια μελαγχολική έκφραση το φθινόπωρο και το χειμώνα, αντίθετα με την άνοιξη που μοσχοβολούσε ο τόπος από τα λουλούδια, ενώ το καλοκαίρι το μοσχοθυμίαμα, με το όποιο θύμιαζαν τους τάφους, έσερνε μαζί του και την ιδιότυπη ευωδία του ξεραμένου χορταριού.
   Τα χρόνια πέρασαν- μαζί μ' αυτά και μια μεγάλη μερίδα ανθρώπων του χωριού, που θάφτηκαν σ' εκείνα τα αργιλώδη, σκουρόχρωμα, καφετιά χώματα. Ωστόσο, σήμερα, Ψυχοσάββατο, που τούς θυμάσαι, σκέπτεσαι πως ο καθένας απ' αυτούς πήρε μαζί του κι έναν κόσμο δικό του, κόσμο ιστορημένο με γεγονότα, λέξεις και δάκρυα, που στο αναμεταξύ τους φανερώνονταν, ως εκείνα τα ταπεινα βουνίσια λουλουδάκια, ίχνη χαράς ... Μιας χαράς που για να βγει στην επιφάνεια, χρειαζόταν προσευχή, υπομονή, αγωνία και σιωπή.

 

 


   Αντικρύζεις σήμερα που διαβάζεις τα ονόματα των γνωστών σου Κεκοιμημένων, τα σκαμμένα τους πρόσωπα, όπου μέσα στ' αυλάκια του μετώπου ο ιδρώτας ήταν, χειμώνα καλοκαίρι, ασταμάτητος όπως ασταμάτητη μέσα στην καρδιά ήταν η πληγή που άφηνε το αίμα να ποτίζει την ψυχή, για να ξεδιψάει από τη συνεχή την αμάχη.
   Ψυχοσάββατο, μια λέξη που έχει γι' άλλους τον τρόμο του θανάτου, για άλλους όμως είναι το πανηγύρι που ενώνει ζώντες και κεκοιμημένους Τους ενώνει για να κουβεντιάσουν μυστικά, καθώς απαγγέλλονται τα ονόματα των δευτέρων, για να συναντηθούν μέσα στο χώρο εκείνο της εκκλησιάς όπου βαπτίστηκαν, στεφανώθηκαν, πάντρεψαν τα παιδιά τους και, τέλος, κηδεύτηκαν, Γι' αυτό και τούτο το πανηγύρι έχει τον κορυφαίο, τον χαρμολυπικό του χαρακτήρα, που μεταθέτει εξάπαντος το κέντρο βάρους για τον κάθε πιστό από την έναγχο καθημερινότητα στω
   Φως και στην ομορφιά της Αγάπης του Θεού, που στέκει σιμά μας και ευλογεί. Παρ' όλες τις αταξίες και τα μάταια πράγματα που προσδοκούμε η διακονούμε, οι αδαείς…

 


   Αν, τώρα, βρεθείς στο Κοιμητήριο σε ώρα δειλινή και ήσυχη, τότε είναι δυνατό να καταλάβεις πολύ καλά γιατί οι πρόγονοί μας, από τον Πλάτωνα μέχρι και τους νηπτικούς Πατέρες, αποκαλούσαν τη φιλοσοφία «μελέτη θανάτου». Γιατί μονάχα αν προσεγγίσεις με όλες τις κεραίες της ψυχής σου το μυστήριο του θανάτου και κατανοήσεις το βάθος και το περιεχόμενο που κρύβουν οι λέξεις, τότε ασφαλώς έχεις μελετήσει το όντως μέγιστον μάθημα: αυτό της ζωής και του θανάτου, κι έχεις ασφαλώς καταφέρει να συλλαβίσεις το αλφαβητάρι τους. Με προνόμιο ικανό την ευθυγράμμιση του βίου σου πάνω στον κανόνα της εφημερίας, στην οποία πορευόμαστε, κατά το λόγιο του Ιερού Ψαλτήρος: «Ἄνθρωπος ὡσεί χόρτος αἱ ἡμέροι αὐτοῦ· ὡσεί ἄνθος τοῦ ἀγροῦ οὕτως ἐξανθίσει» (Ψαλμ. 102, 15).
   Στο Κοιμητήριο όμως έχεις και ένα άλλο προνόμιο: το να αποκρυπτογραφείς τη σιωπή των νεκρών, καθώς στο μάρμαρα αρχίζει να κατεβαίνει η απόβραδη δροσιά, ώστε να νομίζεις ότι είναι τα δάκρυά τους δάκρυα για όσα δεν πρόφθασαν να πράξουν για την ψυχή τους. Και τους συνερίζεσαι γι' αυτό, και προσεύχεσαι, ώστε να ταχθούν οι ψυχές τους «μετά τῶν ἁγίων», και «ὑποκάτω τοῦ θυσιαστηρίου» (Απ. 9, 1)· με λίγα λόγια ν' αναπαυθούν, αφού στον ενκόσμιο βίο τους πολλά ήταν εκείνα που τους φαρμάκωσαν και ελάχιστα, μετρημένα στα δάκτυλα, εκείνα που τούς χάρισαν στιγμές χαμογελαστές.

 

 


   Ψυχοσάββατο σήμερα, λοιπόν· ήμερα μνήμης και σιωπής που έρχεται από μακριά μαζί με τις Μορφές των «φίλων, γνωστῶν καί συγγενῶν» να αποθέσει στην ψυχή την ελπίδα ότι θα ξανανταμώσετε, ότι θα υπάρξει συνάντηση στο χώρο της Βασιλείας του Θεού. Κι αυτό το καταλαβαίνεις, το βιώνεις και το συνειδητοποιείς στο Κοιμητήριο, όπου αναπαύονται τα σώματα, αλλά και, ευτυχώς, διακρατείται τόσο ζωντανή η μνήμη.


π. ΚΩΝ. Ν. ΚΑΛΛΙΑΝΟΣ


 

Οι Τρεις Ιεράρχες και το Περιβάλλον

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ
ΓΕΝΙΚΗΣ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΩΣ
τοῦ Συλλόγου «ΑΝΑΠΛΑΣΙΣ»

 

Καλοῦνται τά μέλη τοῦ Συλλόγου «ΑΝΑΠΛΑΣΙΣ» νά προσέλθουν στήν τακτική Γενική Συνέλευση τῶν μελῶν, ἡ ὁποία θά γίνει τήν 21η Φεβρουαρίου 2017, ἡμέρα Τρίτη καί ὥρα 11:00 π.μ., στά γραφεῖα τοῦ Συλλόγου (Ἰουλιανοῦ 17 & Μαυρομματαίων, 3ος ὄροφος).
   Ἐάν, ὅπως συνήθως συμβαίνει, δέν ἐπιτευχθεῖ ἀπαρτία, ἡ Συνέλευση θά γίνει στόν ἴδιο τόπο καί ὥρα 19:00, τήν Τρίτη 28η Φεβρουαρίου 2017, ὁσωνδήποτε μελῶν παρόντων.

 

Θέματα


1. Ἔκθεση πεπραγμένων ὑπό τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου ἔτους 2016
2. Ἀπολογισμός ἐσόδων καί ἐξόδων ἔτους 2016
3. Ἔκθεση ἐξελεγκτικῆς Ἐπιτροπῆς διαχειρίσεως ἔτους 2016
4. Προϋπολογισμός τοῦ ἔτους 2017
5. Συζήτηση ἐπί θεμάτων τοῦ συλλόγου


Ὁ Πρόεδρος τοῦ Δ.Σ.
π. Γεώργιος Κανάκης
 

 

Οι Τρείς Ιεράρχες και το Περιβάλλον

 

 

 


   Μαζί και οι τρεις μεγάλοι 'Ιεράρχες και Οικουμενικοί Διδάσκαλοι, θέσπισε η Μητέρα Εκκλησία, να εορτάζονται. Για τίμηση, μα και για μίμηση.
    Οι τρεις αυτοί Εκκλησιαστικοί άνδρες, μεταξύ των άλλων αρετών, για τις οποίες διεκρίνοντο, διακρίθηκαν και σε μια άλλη διάσταση της προσωπικότητά τους. Πάσχισαν και φρόντισαν να αγκαλιάσουν τη φύση. Να τη νοήσουν και να κατανοήσουν το νόημα της ύπαρξής της. Να τη δεχθούν και να την παραλεχθούν σαν έργο του υπερδύναμου Καλλιτέχνη Δημιουργού αναπόσπαστου από τον Άνθρωπο.
Αγκάλιασαν την Κτίση σαν την κτιστή σάρκα της Άκτιστης Αγίας Τριάδος. Με θέσεις, για προθέσεις και διαθέσεις αγαπητικής σχέσης του Ανθρώπου πρός αυτήν. Με αυτή τη θεολογική σκέψη τους προσπάθησαν, παιδαγωγικά, να ηχήσουν οι φθόγγοι τους, ώστε ο άνθρωπος να θαυμάζει ό,τι τον Περιβάλλει και του στολίζει - εξωραΐζει τη ζωή (του), και που του εξασφαλίζει τα της ζωής του.
    Βέβαια, επεδίωξαν, μέσα από αυτή την προσπάθειά τους, δηλαδή το αγκάλιασμα ¬ πλησίασμα της Κτίσης, να επιδεχθεί η προσέγγιση προς τον Κτίστη.
    Ας αρχίσουμε με τον «φθόγγον» του Ουρανοφάντορα Βασιλείου του Μεγάλου, ο όποιος «τήν φύσιν τῶν ὄντων ἐτράνωσεν». Μάλιστα, σε ένα από τα έργα του «Θ' Ὁμιλίαι εἰς τήν Ἑξαήμερον», γίνεται λόγο, Εκτενής και περιεκτικός, γύρω από την αρατή κτίση. Μερικά από τα περιεχόμενα, του πολύτιμου αυτού έργου του, είναι περί του στερεώματος, περί συναγωγής υδάτων, περί βλαστήσεως γης, περί γενέσεως φωστήρων, περί ερπετών, περί ερπετών και ένυδρων, κ.ά. Το αξιόλογο, ότι δεν ασχολείται αποκλειστικά και μόνο με την ερμηνεία του κειμένου της Αγίας Γραφής, αλλά παρουσιάζει και τις φιλοσοφικές και επιστημονικές αντιλήψεις των αρχαίων Ελλήνων επί του θέματος του κάθε κεφαλαίου, σε κάποιο σημείο του προαναφερθέντος έργου του διαβάζουμε: «Τί νά περιγράψω καί τί νά παραλείψω; Μέσα στούς πλούσιους θησαυροῦς τῆς κτίσεως, ἀφ’ ἑνός μέν εἶναι ἀδύνατον νά εὕρει κανείς τό πολυτιμώτερον, ἀφ' ἑτέρου δέ εἶναι μεγάλη ζημία ὁτιδήποτε κι ἄν παραλείψω ... τίποτε ἀπό ὅλα αὐτά δέν εἶναι μάταιον καί ἄχρηστον ».

 

 

 


   Ας ακούσουμε κάτι, τώρα, που έχει σχέσημε τον κόσμο των φυτών: «... καί ἀμέσως οἱ κορυφές τῶν βουνῶν στολίστηκαν ἀπό κόμες δένδρων, δάση μέ πολλή τέχνη δημιουργήθηκαν, καί οἱ ὄχθες τῶν ποταμῶν ἐξωραΐσθηκαν ἀπό ἀναρίθμητα εἴδη φυτῶν. Καί ἀπό αὐτά, ἄλλα μέν εὐτρεπίσθηκαν γιά νά στολίζουν τό τραπέζι τῶν ἀνθρώπων, ἄλλα δε γιά νά ἑτοιμάζεται ἡ τροφή τῶν ζώων, ἀπ’ τά φύλλα καί τούς καρπούς. Ἄλλα πάλι μᾶς χάρισαν τίς ἰατρικές ὠφέλειές τους, τούς χυλούς, τά γάλακτα, τά κλαράκια (δρόγες) , τά φλούδια… Σύ δε ὅταν ἀντικρύσεις τά ἥμερα καί τά ἄγρια (φυτά), τά ὑδροχαρῆ καί τά χερσαῖα, αὐτά πού ἀνθοφοροῦν ἤ αὐτά πού δέν σχηματίζουν ἄνθη (τά κρυπτόγαμα), ἀναγνώριζε μέσα στά μικρά τόν μέγα, μεγάλωνε συνεχῶς τόν θαυμασμό σου, καί αὔξανε, σέ παρακαλῶ, τήν ἀγάπη σου πρός τόν δημιουργό».
    Κάτι, τώρα, από τον κόσμο των ζώων, μάλιστα δε των του βυθού: «... τό κάθε γένος κατοικεῖ εἰς τά μέρη τῆς θαλάσσης πού τοῦ παραχωρήθηκαν, σάν νά κατοικεῖ σέ πόλεις ἤ κωμοπόλεις... Ὑπάρχουν ὅμως καί μερικά ἀποδημητικά ψάρια, πού ὀργανώνουν τήν ἀποδημία σάν καί νά ἀποφασίζουν σέ κοινό βουλευτήριο, καί ξεκινᾶνε ὅλα τους μέ ἕνα σύνθημα. Γιατί, ὅταν ἔλθει ὁ καθορισμένος καιρός τῆς ἐγκυμοσύνης, σηκώνονται ἀπό διαφόρους κόλπους, παρακινούμενα ἀπό τόν κοινό φυσικό νόμο, πού τά διέπει και μεταναστεύουν ὁλοταχῶς εἰς τήν Βόρειο θάλασσα … Ποιός τά παρακινεῖ; Ποιό βασιλικό πρόσταγμα; Ποιά διατάγματα τοιχοκολλημένα εἰς τήν πλατεῖα καθορίζουν τήν προθεσμία; Ποιοί εἶναι οἱ ἀρχηγοί τῆς ἀποστολῆς πρός τά ξένα;... Βλέπεις ὅτι τό πρόσταγμα τοῦ Θεοῦ πληροῖ τά πάντα καί φθάνει μέχρι καί στήν πιό μικρή λεπτομέρεια;». Με άνεση μας άγει και καθοδηγεί από την Κτίση στον Κτίστη της (μας). Μάλιστα θετικά, με όφελος ηθικό, όταν συμπληρωματικά απευθύνεται: «Ψάρι δέν φέρνει αντίρρηση στό νόμο τοῦ Θεοῦ, ἐνῶ (ὁ) ἄνθρωπος δέν ἀνέχεται οὔτε κι αὐτά, ἀπ’ τά διδάγματα, τά ἀναγκαιότατα γιά τή σωτηρία του ».

 

 

 

Ας ξεναγηθούμε, συντομότατα, στον άλλο Διδάχο υπέρ του περιβάλλοντος, του οποίου «ὁ ποιμενικός αὐλός τῆς θεολογίας του, τάς τῶν ρητόρων σάλπιγγας ἐνίκησεν». Ας σταθούμε, σε δυο-τρία ποιήματα του μεγάλου υμνητής του Ποιητή (μας). Στο ένα με τίτλο ΕΥΧΑΡΙΣΤΗΡΙΟΝ, όπου

 

«Σοί χάρι; ὦ πάντων βασιλεῦ, πάντων δέ ποιητά
Οὐρανός ἐπλήσθης δόξης σέο,
πᾶσά τε γαῖα σῆς σοφίας.
Θεός Υἱός ὁ σός Λόγος ἔκτισε πάντα
Σόν 'Ἅγιον Πνεῦμα ζωήν πάντεσι χορηγεῖ.
Ἱλήκοις κόσμῳ θείᾳ Τριάς».

 

Μέσα σε λίγους στίχους συνοψίζεται όλη η ουσία της θεολογικής οικολογίας. Ό ποιητής, όπου πάνσοφα έκτισε τα πάντα, ως χορηγός ζωής. Ποιητής δε η Αγία Τριάς (Θεός, Υιός Λόγος, Άγιον Πνεύμα) και κτίση ο κόσμος. Και καταλήγει με μια ικετευτική ευκτική: «ἱλήκοις κόσμῳ».
Ας αναφερθούμε και σε έτερο ποίημά του με τίτλο ΕΥΧΑΡΙΣΤΗΡΙΟΝ ΑΛΛΟ .

 

«Σοί χάρις, ὦ πάντων βασιλεῦ, πάντων δέ ποιητά.
Σοί χάρις, ὅς τά νοητά λόγῳ, τά δ' ὁρατά κελεύσει
στήσας τ' οὐ πρίν ἐόντα καί ἐξ ἀφανους κατέδειξας».

 

   Πάλι, με υμνολογικής έκφρασης διάθεση, απευθύνεται στον Ποιητή των όλων, ο Οποίος εκ του μη όντος κατέδειξε εμφανώς όσα με τον λόγο Του «εἶπεν» και εγεννήθησαν, αυτά όλα που δεν υπήρχαν και τώρα υπάρχοντα στολίζουν τον πλανήτη.
    Μας εναπομένει ο «τήν γλῶτταν χρυσορρήμων», ο Χρυσόστομος, από του οποίου το έργο «Ὑπόμνημα εἰς τήν Γένεσιν» διαβάζουμε: «Ὅρα φιλανθρωπίαν Δεσπότου, πῶς τάξει τινί καί ακολουθίᾳ πᾶσαν τήν δημιουργίαν ἡμᾶς διδάσκει ... ἐδίδαξεν ἡμᾶς πῶς τήν γῆν εἰς τήν τῶν καρπῶν γένεσιν τῷ αὐτοῦ ἐπιτάγματι διήγειρεν· εἶτα τήν δημιουργίαν τῶν δύο φωστήρων διδάξας, προσέθηκεν καί τήν τῶν ἀστέρων ποικιλίαν καί τῷ ἐπιτάγματι ζῶα ἔμψυχα ἐξ αὐτῶν (τῶν ὑδάτων) ἀνδιδόμενα … ποία ἀρκέσει γλῶττα πρός εὐφημίαν δημιουργοῦ; Ὁρᾷς πῶς ἅπαντα ἐκ τοῦ μη ὄντως εἰς τό εἶναι παράγει; εἶδες διδασκαλίας ἀκρίβειαν; εἶδες συγκατάβασιν Δεσπότου, ὅσην ἐπιδείκνυται περί το γένος τό ἡμέτερον;» Επαγωγικά και χαριτωμένα θα μας γαλουχήσει πιο κάτω: «…Ὁ Θεός οὕτως ὡδήγησε τοῦ προφήτου τήν γλῶτταν… οὕτω διαιρεῖ σαφῶς καί τήν τῶν γενομένων τάξιν … ἡμᾶς διδάσκει, ἵνα μαθόντες την ἀλήθειαν ἅπασαν, μηκέτι τῇ πλάνῃ … ἀλλ’ εἰδέναι ἔχωμεν τοῦ δημιουργοῦ τοῦ ἡμετέρου τήν ἄφατον δύναμιν». Για δε του δημιουργού τη δύναμη θα επανέλθει: « ... Οὐδέ γάρ εἰς χρείαν ἡμῖν μόνον ἅπαντα παρ’ αὐτοῦ δεδημιούργηται, ἀλλά διά τήν πολλήν αὐτοῦ φιλοτιμίαν, τά μέν εἰς χρείαν, τά δε καί διά τοῦτο παρήχθη, ἵνα κηρύττηται τοῦ ποιήσαντος αὐτά ἡ δύναμις ». Επιμένει γι’ αυτό και επαναλαμβάνει την «δύναμιν» του δημιουργού: «Ὅτι διά χρείαν ἡμετέραν μόνον ἅπαντα παρήγαγεν, ἀλλά καί δι’ ὠφέλειαν, ἵνα ὁρῶντες τήν ἄφθονον περιουσίαν τῶν αὐτοῦ δημιουργημάτων, ἐκπληττώμεθα τοῦ δημιουργοῦ τήν δύναμιν, καί εἰδέναι ἔχωμεν ὡς σοφίᾳ τινί καί ἀφάτῳ φιλανθρωπίᾳ διά τήν εἰς τόν μέλλοντα ἄνθρωπον γίνεσθαι τιμήν…».
    Αυτή την ένδοξη τιμή πόσο την έχουμε αντιληφθεί, εκτιμήσει; ...
'Εμείς, τώρα, που φροντίσαμε για τίμηση των Τριών Μεγάλων Ιεραρχών, ας ενδιαφερθούμε και για μίμησή τους. Αυτού που, προικισμένοι με φυσικά προσόντα, αγωνίστηκαν και πρόσθεσαν σ' αυτά τους καρπούς της σπουδής τους, τούς καρπούς της επιμελείας τους, και τους καρπούς της πίστεως τους εις Θεόν - Κτίστην του φυσικού περιβάλλοντος.


ΘΕΟΔΩΡΟΣ Ι. ΨΑΡΙΩΤΗΣ,Γεωπόνος

 

 

1. Απολυτίκιον του Αγίου, Ήχος α'.

2. Αναφέρεται εις το Α΄ Κεφάλαιο της Γενέσεως, όπου εκεί ο Μωυσής (στ. 1-31) μας πληροφορεί για τις έξι «Ἡμέρας» της Δημιουργίας.

3. Βασίλειος ὁ Μέγας, Ἑξαήμερος. Πατερικαί Ἐκδόσεις «Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς», Θεσ/νίκη 1973, τόμ. 4, σ. 182.

4. Φυτικά τμήματα, με θεραπευτικές ουσίες (φαρμακευτικές ιδιότητες).

5. Βασίλειος, ὁ Μέγας, Ἑξαήμερος, ό.π., σ. 206.

6. Εννοεί τον Εύξεινο Πόντο.

7. Βασίλειος ο Μέγας, Ἑξαήμερος, ό.π., σ. 280.

8. Απολυτίκιο του Αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου, 'Ηχ. α'.

9. Γρηγόριος ὁ Θεολόγος, Ἔπη θεολογικά - δογματικά, ΒΕΠΕΣ, τόμ., ΞΑ, 1981, σ. 57.

10. Ἱλήσκω (Ἵλαος): εἶμαι ἵλεως, εὐμενής. Εδώ ἔχουμε β' εν. Ευκτικῆς : ἱλήκοις.

11. Γρηγόριος ὁ Θεολόγος, Ἔπη θεολογικά - δογματικά, ό.π., σ. 57.

12. Πρβλ. με το «εἶπεν», εις το Α' κεφάλαιο της Γενέσεως του Μωυσέως.

13. Άσχετα αν οι ποιητικές συνθέσεις του Γρηγορίου δεν εισήχθησαν στη λατρεία, απετέλεσαν πηγή απ' την όποια άντλησαν οι υμνογράφοι τεμάχια. Οι δε αναγνώστες του τέρπονται και τρέφονται προς υμνολογία του Ποιητή των απάντων.

14. Αυτή του τη διατύπωση ας τη θυμηθούμε στη Θ. Λειτουργία του: «Ὁ Θεός ὁ ἅγιος… ὁ ἐκ τοῦ μή ὄντος εἰς τό εἶναι εἰς τό εἶναι παραγαγών τά σύμπαντα» (Ευχή του Τρισαγίου ύμνου).

15. Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος, Ὑπόμνημα εἰς τήν Γένενεσιν, 7, PG 64, 51.

16. Εννοεί τον Μωυσή, τον συντάκτη της Γενέσεως, και συγκεκριμένα όσα μας πληροφορεί στο Α' κεφάλαιο.

17. Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος. Ὑπόμνημα εἰς τήν Γένεσιν, ό.π., σ. 66.