Το Τριώδιον. Η περίοδος της χαρμολύπης.

 

 

 

Η περίοδος της χαρμολύπης

 

 

Η Α' Κυριακή των Νηστειών αφιερώνεται στην ανάμνηση της αναστηλώσεως των αγίων και σεπτών εικόνων. Πρόκειται για το θρίαμβο της εκκλησιαστικής εικόνας, η οποία κακοποιήθηκε επί εκατό και πλέον χρόνια, σε μια διαμάχη εξοντωτική μεταξύ του Κράτους και της Εκκλησίας.
Η Εικονομαχία, ωs πραγματικότητα ιστορικά, έφερε στη δίνη της αδιαλλαξίας και του πάθους αυτοκράτορες με άριστη στρατιωτική παρουσία και γι' αυτό ονομαστούς και σεβαστούς, όπως τον γενάρχη των Ισαύρων Λέοντα τον Γ και Κωνσταντίνο τον Ε', και αμαύρωσε το μεγαλείο και τα επιτεύγματά του σ' όλους τους τομείς της πολιτικής και πολιτιστικής τους δράσεως.

 


Αποτέλεσε την περιφρόνηση και την καταστροφή ενός παθολογικού ευσεβισμού ¬pietismus-, μιας ηθικολογίας ανεικόνιστης και μιας συντηρητικότητας a priori, ανερμάτιστης και παραδοσιακά αμαρτωλής. Η ορθόδοξη εικόνα για τους εικονόφοβους είναι απαράδεκτη και απορριπτέα, επειδή υπενθύμιζε τη «μέθεξη», αλλά και την «ουσία» μιας εσωτερικής ζωής. Γι' αυτούς υπάρχει η τάση αντικαταστάσεως, από τις ουσιαστικής παραδόσεως τις εικόνας, με μια τυφλή και γυμνή τυπολατρία.

 

 


Για την Εκκλησία, η καταστροφική αυτή μανία αποτέλεσε μία νίκη θριαμβευτική. Πριν από την εικονοφοβία οι ορθόδοξοι δεν είχαν σαφή συνείδηση για τη σπουδαιότητα, άλλα και για τη χρήση της θρησκευτικής εικόνας. Όμως η συμπεριφορά των διωκτών και η καρτερία των Ομολογητών της 'Ορθοδοξίας θα υπογραμμίσουν μια για πάντα τί σημασία της εικόνας.
Μέσα στη φωτιά του αγώνα, η Εκκλησία βρήκε άξια λόγια και δογματικές ιδέες, για να εκφράσει τον πλούτο και το βάθος της διδασκαλίας της. Η ομολογία της επισφραγίστηκε από το αίμα των Μαρτύρων και των Ομολογητών και μόρφωσε ανεκτίμητο θησαυρό, του όποιου είμαστε κληρονόμοι και που στην εποχή μας έχει ιδιαίτερη επικαιρότητα.

Ο θρίαμβος της θρησκευτικής εικόνας κατέδειξε το θεολογικό της περιεχόμενο, αλλά και τη στενή σχέση μεταξύ αιτία και των πιστών. Έτσι, εικόνα μπορεί να χαρακτηριστεί σαν εκφραστή θεολογικού βάθους και τρόπου μεσολαβητικός μεταξύ προσευχόμενου και πρωτοτύπου. Εξάλλου, «οι εικόναες, κατά την άποψη του  Μεγάλου Βασιλείου, είναι το βιβλίο των αγραμμάτων».
Η Β' Κυριακή των Νηστειών μας υπενθυμίζει τους αγώνες του αρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης Γρηγορίου του Παλαμά, ο οποίος, εν Συνόδῳ, καταδίκασε τις αριστοτελικές σκέψειs των δυτικών μοναχών Βαρλαάμ και Ακινδύνου, οι όποιοι μόναζαν στην Καλαβρία της 'Ιταλίας, Έλληνες την καταγωγή, και πολέμησαν το κίνημα των Ησυχαστών του Αγίου "Όρους.

 


Αρχικά, η πολεμική τους άρχισε στη Πανδιδακτήριο της Κωνσταντινουπόλεως, Όπου και δίδασκαν φιλοσοφία, αλλά η διδασκαλία τους θεωρήθηκε αιρετική, σκανδάλισαν τους φοιτητές και τους συνάδελφους τους, και ο Καντακουζηνός, διευθυντής του Πανδιδακτηρίου, αναγκάστηκε να αποπέμψει τους δύο μοναχούς, οι όποιοι εγκαταστάθηκαν στη Θεσσαλονίκη, για να παρακολουθούν τις «κινήσεις» των αγιορειτών μοναχών. Εδώ, έγραφαν και κήρυτταν εναντίον των ομφαλοσκόπων μοναχών του 'Ησυχασμού, και ο Μητροπολίτης Γρηγόριος ο Παλαμάς, ο οποίος παλαιά υπήρξε αδελφός της μονής Βατοπαιδίου, πολέμησε τις κακόβουλες επιθέσεις των ιταλών μοναχών. Πάντως, οι Δυτικοί αριστοτελίζουν, οι δε Ανατολικοί πλατωνίζουν, και αυτό οδηγεί τη σκέψη των Δυτικών σε πρακτικούς δρόμους. Δικαιολογημένα, ο υμνογράφος του Κοντακίου της εορτής τον χαρακτηρίζει ως «Τό τῆς σοφίας ἱερόν καί θεῖον όργανον, θεολογίας την λαμπράν συμφώνως σάλπιγγα…».

 


Την Τρίτη Κυριακή των Νηστειών εορτάζεται η προσκύνηση του Τιμίου Σταυρού. Χαρακτηρίζεται, μάλιστα, ως Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως. Ο Σταυρός, το ξύλο της ατιμώσεως και του ευτελισμού της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, γίνεται το σύμβολο της Νίκης και όχι του θανάτου. Ο Χριστός νίκησε το θάνατο διά του θανάτου. Είναι η έκφραση της ζωής, μέσα από την πορεία των παθημάτων, των πόνων, των πτώσεων και των θλίψεων.

 

 


Όμως, ο άνθρωπος από τη φύση του είναι θεοτρεπής. Βρίσκει την ελπίδα, μέσα από τον ίδιο το Σταυρό, γιατί ακριβώς δεν είναι το τέρμα και το τέλμα των προσπαθειών του, αλλά η ελπίδα για νέους αγώνες και προσπάθειες, αφού αντιφέγγει το φως της Αναστάσεως και του θριάμβου της Εκκλησίας. Γίνεται το σημείο της πραγματικής χαράς, αποβαίνει ράβδος δυνάμεως, Όπλο ειρήνης στο φόβο και τον τρόμο. Με το Σταυρό διαλύθηκε η φθορά, άνθισε η αφθαρσία, θεώθηκαν οι άνθρωποι, αλλά για πάντα καταβλήθηκε η δύναμη του Διαβόλου.

 


Ο Σταυρός εκφράζει το μυστήριο του κέντρου. Είναι διάχυση, εκπόρευση και επίσης συνάθροιση και άνακεφαλαίωση. Είναι το μοναδικό απ' όλα τα σύμβολα. Έχει ολοκληρωτική σημασία και είναι το πλέον καθολικό από τα κοσμικά σχήματα, ενώ όλοι οι πολιτισμοί του παραχώρησαν ιδιαίτερη θέση. Αποτελεί το βασικό στοιχείο του σχήματος των εικόνων του κόσμου και ιδιαίτερα του ιερού χώρου.
Είναι ακόμη σύμβολο του χώρου και του χρόνου και αποκτά μια προνομιούχο ιδιοκτησία, η οποία επιτρέπει να εκφράσει το μυστήριο του έμψυχου κόσμου. 'Υπερτονίζεται, όμως, μια πραγματική υπέρθεση, η οποία έχει αναφορά στον κοσμικό ναό και εκφράζεται με την Εκκλησία.
Ο Σταυρός του Χριστού δεν είναι ούτε πανθεϊστικής τάξεως και σημασίας ούτε μόνο μιας τάξεως φυσικής. Η ύπαρξή του, μέσα στον κόσμο, είναι έργο της παγκόσμιας δημιουργικής αγάπης του Ιησού. Τα αισθητά σύμβολα αποτελούν τη δίοδο μεταφοράς του ανθρώπου και ανοίγουν τα πνευματικά του μάτια στις μεταφυσικές πραγματικότητες.
Σταυρέ, που φύτρωσες στη γη, φέρει τον καρπό σου στον ουρανό. Με το όνομά σου αγκαλιάζεις τον κόσμο, το σύμπαν. Χαίρε εσύ Σταυρέ, που συγκρατεί τον κύκλο του κόσμου. Χαίρε Σταυρέ, που μπόρεσες να δώσεις, με τη μορφή σου, την έννοια του βάθους. Είσαι ο πόλος και η ακίνητη μηχανή ενός κόσμου «ἐν κινήσει». Παραμένεις σταθερός, ενώ ο κόσμος περιστρέφεται.
Ο υμνογράφος της εορτής, έμπλεως χαράς, γιατί βιώνει πρώτος το βάθος της σημασίας του Σταυρού, συνιστά, με τρόπο διαχρονικό, και προσκαλεί όλους σ' αυτή την προσέγγιση, όχι με πόνο και θλίψη, γιατί αυτά. τα συναισθήματα δεν ταιριάζουν στους πιστούς, αλλά με πλησμονή ευφρόσυνης και χαράς.


Δεῦτε πιστοί, τό ζωοποιόν ξῦλον προσκυνήiσωμεν ...
'Εν φωναῖς ἀλαλάξωμεν, ἐν ὡδαῖς μεγαλύνωμεν,
Τόν Σταυρόν τόν τίμιον ἁσπαζόμενοι ...
Εὐφραίνου, ἀγάλλου ἡ 'Εκκλησία τοῦ Θεοῦ,
Τό τρισόλβιον ξύλο προσκυνοῦσα σήμερον
Τοῦ παναγίου Σταυροῦ Χριστοῦ ...


Η Κυριακή που ἀκολουθεῖ, Τετάρτη των Νηστειών, τιμά ιδιαίτερα ένα μεγάλο άγιο της 'Εκκλησίας μας. Πρόκειται για το Σιναΐτη άγιο Ιωάννη τns «Κλίμακος». Το συναξάρι του μάλιστα αναφέρει: «τεσσαράκοντα ἔτη διαπεράvαs ἐν διαικαεῖ θείῳ ἔρωτι, καί πυρί θείας ἀγάπηs ἀεί πvρπολούμεvοs ... Ὁ δέ δρόμος αὐτοῦ προσευχή ἦν ἀένναος καί πρός Θεόν ἔρως ἀνείκαστος». Ο λόγος, που η προσωπικότητα του αγίου στην περίοδο τηs Σαρακοστής, είναι η προβολή της αντοχής του στο θέμα της νηστείας, αλλά και η συνήθεια των μοναστηριών να διαβάζουν το περιεχόμενο της «Κλίμακος».

 


Το περιεχόμενο της «Κλίμακος» αποδεικνύει ότι ο «Άγιος υπήρξε ο θεωρητικός της πράξεως και ο πρακτικός του θεωρητικού πνευματικού βίου». Π.Β. Πάσχου, Ὁ Γλυκασμός τῶv Ἀγγέλων, Α.Δ. 1983, σελ. 140. Ο ηγούμενος της Μονής Σινά, Ιωάννης, σχεδόν, διέταξε τον άγιο να καταγράψει τις μυστικές του βιωματικές εμπειρίες και εκείνος πήρε την ανηφοριά του δρόμου του θεοβάδιστου, στη θείο και άδυτο γνόφο, σε μια κίνηση ομοιότροπη εκείνης του Μωυσή, ώστε να έχει μεγαλύτερη θέα του αθέατου και να δεχτεί το φωτισμό, υποβοηθούμενος από τα σκαλοπάτια της ουράνιας κλίμακας.

Μέσα απ' αυτή τη νοερή και υπέρκοσμια κλίμακα, κατέγραψε τη δική του κλίμακα των αρετών, δεχόμενος το θείο έκπαγλο φωτισμό και μας παρέδωσε τις νέες θεοχάρακτες πλάκες, με τις οποίες, με τρόπο κλιμακωτό και ανάντη, μπορούμε να ανεβούμε την κλίμακα του Ιακώβ, στην κορυφή της οποίας δεσπόζει ο Παντοκράτορας και Χρονοκράτορας Θεός.
Ένα μικρό απόσπασμα της «Κλίμακας» είναι χαρακτηριστικό της θαβώριας σκέψεώς του: «Ἡ ἥμερn καί ἴσια ψυχή ἔχει σύντροφο τήν ταπείvωσιν, μά ἡ πoνηρή εἶναι σκλάβα τῆς ὑπερηφάνειας. Ἡ ἥμερη ψυχή γεμώνει ἁγίαν γνῶσιν, μά ἡ αὐστηρή καί σκληρά τυφλώνεται ἀπό σκότος καί ἀγνωσίαν».
Η Ε' Κυριακή κλείνει τον κύκλο της Σαρακοστής με την προβολή της αγίας Μαρίας της Αιγυπτίαs, ο βίος και η πολιτεία της οποίας μπορούν να αποτελέσουν μυθιστοριιματική καταγραφή και εξιστόρηση. Η πρώτη της ομορφιά, αυτό το δέλεαρ της αμαρτίας, την οδήγησε στην αμαρτωλή βιωτή, προσφέροντας την ομορφιά του πλάστη της, απερίσκεπτα, στο βούρκο των απολαύσεων. "Έγινε, κοντολογίς, σκεύος ηδονής και προσφοράς αμαρτωλής.

 

 


Η εορτή της Υψώσεως του τιμίου Σταυρού και το αδύνατο της εισόδου στο ναό της Αναστάσεως των Ιεροσολύμων είναι η αιτία της μεταμέλειάς της. 'Έτσι, «τῆς ἁμαρτίας τήν ἀχλύν ἐκφυγοῦσα, τῆς μετανοίας τῷ φωτί αὐγασθεῖσα, τήν σήν καρδίαν, ἔνδοξε προσῆξας τῷ Χριστῷ, τούτου τήν πανάμωμον καί ἁγίαν μητέρα, πρέσβυν συμπαθέστατον, προσενέγκασα· ὅθεν, καί τῶν πταισμάτων εὗρες ἀποχή, καί σύν ἀγγέλοι ἀεί ἐπαγγέλλεσαι».
Η γυναίκα της αμαρτίας γίνεται φιλόθεος και φιλόχριστος. Η ψυχή της προσφέρεται ολοκληρωτικά στη Νυμφίο της, κατενύγη στο πνεύμα, πληγώθηκε για τον πρότερο βίο της και δάκρυσε δάκρυα μετανοίας και παρακλήσεων. Πέρασε τον Ιορδάνη ποταμό και χάθηκε στην ερημιά, «ὡς στρουθίον μονάζον ἐπί δώματος». Σαράντα επτά συναπτά έτη μοναχή και μόνη προσπάθησε να πλύνει το κακό που η ομορφιά της προξένησε σε όσους των πλησίασαν. Στο τέλος της σκληρής, αλλά αγγελοτόκου ερήμου, προαισθανόμενη τω τέλος της θέλησε να κοινωνήσει των αχράντων Μυστηρίων και να καταξιωθεί της μεγάλης τιμής να γίνει σύναιμη και σύσσωμη με το Χριστό, που τόσο Τον πλήγωσε.

 


Με θεϊκή παρεμβολή συναντάται με των ερημίτη αββά Ζωσιμά και του αποκαλύπτει την επιθυμία της να την κοινωνήσει. Ο αββάς των κοινώνησε τον ερχόμενο χρόνο και συγκεκριμένα τη Μεγάλη Πέμπτη. Θεία παρακινήσει, ο αββάς Ζωσιμάς, μετά από ένα χρόνο, τη βρήκε νεκρή και πλάι της πλάκα με τις λέξεις: «Ἀββᾶ Ζωσιμᾶ, θάψον ὧδε τό σῶμα τῆς ἀθλίας Μαρίας. Ἀπέθανον τήν αὐτήν ἡμέραν καθ’ ἥν ἐκοινώνησα τῶν Ἀχράντων Μυστηρίων. Εὔχου ὑπέρ ἐμοῦ».
Η Ε' Κυριακή τερματίζει το Σαρακονθήμερο, ενώ ο της πνευματικής πλησμονής, έξω από κάθε αδολεσχία ράθυμης ζωής, κορυφώνεται. Η προβολή του παραδείγματος της αγίας έχει ύψιστη σημασία και οι Πατέρες της Εκκλησίας θέλησαν να υπερτονίσουν την απεριόριστη φιλανθρωπία του Θεού, ο οποίος δέχεται τα παιδιά Του, όσο βάρος αν σηκώνουν απ' την αμαρτωλή τους πορεία. Η Μετάνοια ανοίγει τις θύρες του Παραδείσου, αλλά και την αγκαλιά του Η Κυριακή των Βαΐων είναι το προανάκρουσμα της χαρμολύπης. Ο Χριστός καθήμενος «ἐπί πώλου ὄνου», απλά αλλά θριαμβικά έμπαινε στήν Πόλη των Πατέρων των 'Εβραίων, ενώ τα πλήθη τον επευφημούσαν με το «Ὠσαννά τῷ Υἱῷ Δαβίδ· εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου, ὁ βασιλεύς τοῦ Ἰσραήλ». Χαρά και αγαλλίαση, επευφημίες και ζητωκραυγές ἀπό μεγάλους και μικρούς, για να πληρωθεί και η προφητεία τού Προφητική Ζαχαρίου: «Χαῖρε Σφόδρα, θυγάτερ Σιών· Ἰδού ὁ Βασιλεύς σου ἔρχεταί σοι πραΰς καί ἐπιβεβηκώς ἐπί ὑποζύγιον καί πῶλον νέον, υἱόν ὑποζυγίου».

 


Η Κυριακή των Βαΐων αποτελεί το μεταίχμιο ανάμεσα στη Μεγάλη Σαρακοστή και τη Μεγάλη 'Εβδομάδα. Γιατί, όμως, η εβδομάδα των Παθών χαρακτηρίζεται ως «Μεγάλη»; Θεωρούμε ότι την καλύτερη απάντηση δίνει ο ιερός Χρυσόστομοs: «Μεγάλην Ἑβδομάσα καλοῦμεν αὐτήν, οὐκ ἐπειδή μεῖχον ἔχουσι μῆκος τῶν ἄλλων ἁπαςῶν αἱ ταύτης ἡμέραι, οὐδέ ἐπειδή πλείους τον ἀριθμόν, ἀλλ’ ἐπειδή μεγάλα ἡμῖν γέγονεν ἐν αὐτῇ παρά τοῦ Δεσπότου κατορθώματα καί γάρ ἐν αὐτῇ τῇ ἑβδομάδι τῇ μεγάλῃ, ἡ χρονία τοῦ διαβόλου κατελύθη τυραννίς· ὁ θάνατος ἐσβέσθη· ὁ ἰσχυρισμός ἐδέθη· τά σκεύη αὐτοῦ διηρπάγη· ἡ ἁμαρτία ἀνῃρέθη … ὁ τῆς εἰρήνης Θεός εἰρηνοποίησε τά ἄνω καί τά ἐπί τῆς γῆς· διά τοῦτο Μεγάλη καλεῖται Ἑβδομάς».

 

Νικόλαος Δ. Πάσσας, Δρ Θ.

 

Ψυχοσάββατο

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ
ΓΕΝΙΚΗΣ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΩΣ
τοῦ Συλλόγου «ΑΝΑΠΛΑΣΙΣ»

 

   Καλοῦνται τά μέλη τοῦ Συλλόγου «ΑΝΑΠΛΑΣΙΣ» νά προσέλθουν στήν τακτική Γενική Συνέλευση τῶν μελῶν, ἡ ὁποία θά γίνει τήν 21η Φεβρουαρίου 2017, ἡμέρα Τρίτη καί ὥρα 11:00 π.μ., στά γραφεῖα τοῦ Συλλόγου (Ἰουλιανοῦ 17 & Μαυρομματαίων, 3ος ὄροφος).


   Ἐάν, ὅπως συνήθως συμβαίνει, δέν ἐπιτευχθεῖ ἀπαρτία, ἡ Συνέλευση θά γίνει στόν ἴδιο τόπο καί ὥρα 19:00, τήν Τρίτη 28η Φεβρουαρίου 2017, ὁσωνδήποτε μελῶν παρόντων.

 

Θέματα


1. Ἔκθεση πεπραγμένων ὑπό τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου ἔτους 2016
2. Ἀπολογισμός ἐσόδων καί ἐξόδων ἔτους 2016
3. Ἔκθεση ἐξελεγκτικῆς Ἐπιτροπῆς διαχειρίσεως ἔτους 2016
4. Προϋπολογισμός τοῦ ἔτους 2017
5. Συζήτηση ἐπί θεμάτων τοῦ Συλλόγου


Ὁ Πρόεδρος τοῦ Δ.Σ.
π. Γεώργιος Κανάκης
 

 

 

Το Κοιμητήριο ως τόπος αναπαύσεως και μνήμης

 


«Επιστρέφουμε στα Κοιμητήρια

για ν' αναμνησθούμε και να τιμήσουμε τούς Νεκρούς», Κώστας Ε. Τσιρόπουλος

 

 


   Έζησες τα πρώτα σου χρόνια σ' ένα χωριό, στο όποιο το Κοιμητήριο ήταν, όπως παλαιοτέρα, δίπλα στον ενοριακό ναό. ‘Ετσι, πηγαίνοντας για εκκλησιασμό, έπρεπε εξάπαντος να περάσεις από το δρομάκι που ήταν πάνω απ' αυτό, το όποιο σ' όλες τις εποχές είχε πάντα κάτι το διαφορετικό να δείξει, να σου φανερώσει. Μια μελαγχολική έκφραση το φθινόπωρο και το χειμώνα, αντίθετα με την άνοιξη που μοσχοβολούσε ο τόπος από τα λουλούδια, ενώ το καλοκαίρι το μοσχοθυμίαμα, με το όποιο θύμιαζαν τους τάφους, έσερνε μαζί του και την ιδιότυπη ευωδία του ξεραμένου χορταριού.
   Τα χρόνια πέρασαν- μαζί μ' αυτά και μια μεγάλη μερίδα ανθρώπων του χωριού, που θάφτηκαν σ' εκείνα τα αργιλώδη, σκουρόχρωμα, καφετιά χώματα. Ωστόσο, σήμερα, Ψυχοσάββατο, που τούς θυμάσαι, σκέπτεσαι πως ο καθένας απ' αυτούς πήρε μαζί του κι έναν κόσμο δικό του, κόσμο ιστορημένο με γεγονότα, λέξεις και δάκρυα, που στο αναμεταξύ τους φανερώνονταν, ως εκείνα τα ταπεινα βουνίσια λουλουδάκια, ίχνη χαράς ... Μιας χαράς που για να βγει στην επιφάνεια, χρειαζόταν προσευχή, υπομονή, αγωνία και σιωπή.

 

 


   Αντικρύζεις σήμερα που διαβάζεις τα ονόματα των γνωστών σου Κεκοιμημένων, τα σκαμμένα τους πρόσωπα, όπου μέσα στ' αυλάκια του μετώπου ο ιδρώτας ήταν, χειμώνα καλοκαίρι, ασταμάτητος όπως ασταμάτητη μέσα στην καρδιά ήταν η πληγή που άφηνε το αίμα να ποτίζει την ψυχή, για να ξεδιψάει από τη συνεχή την αμάχη.
   Ψυχοσάββατο, μια λέξη που έχει γι' άλλους τον τρόμο του θανάτου, για άλλους όμως είναι το πανηγύρι που ενώνει ζώντες και κεκοιμημένους Τους ενώνει για να κουβεντιάσουν μυστικά, καθώς απαγγέλλονται τα ονόματα των δευτέρων, για να συναντηθούν μέσα στο χώρο εκείνο της εκκλησιάς όπου βαπτίστηκαν, στεφανώθηκαν, πάντρεψαν τα παιδιά τους και, τέλος, κηδεύτηκαν, Γι' αυτό και τούτο το πανηγύρι έχει τον κορυφαίο, τον χαρμολυπικό του χαρακτήρα, που μεταθέτει εξάπαντος το κέντρο βάρους για τον κάθε πιστό από την έναγχο καθημερινότητα στω
   Φως και στην ομορφιά της Αγάπης του Θεού, που στέκει σιμά μας και ευλογεί. Παρ' όλες τις αταξίες και τα μάταια πράγματα που προσδοκούμε η διακονούμε, οι αδαείς…

 


   Αν, τώρα, βρεθείς στο Κοιμητήριο σε ώρα δειλινή και ήσυχη, τότε είναι δυνατό να καταλάβεις πολύ καλά γιατί οι πρόγονοί μας, από τον Πλάτωνα μέχρι και τους νηπτικούς Πατέρες, αποκαλούσαν τη φιλοσοφία «μελέτη θανάτου». Γιατί μονάχα αν προσεγγίσεις με όλες τις κεραίες της ψυχής σου το μυστήριο του θανάτου και κατανοήσεις το βάθος και το περιεχόμενο που κρύβουν οι λέξεις, τότε ασφαλώς έχεις μελετήσει το όντως μέγιστον μάθημα: αυτό της ζωής και του θανάτου, κι έχεις ασφαλώς καταφέρει να συλλαβίσεις το αλφαβητάρι τους. Με προνόμιο ικανό την ευθυγράμμιση του βίου σου πάνω στον κανόνα της εφημερίας, στην οποία πορευόμαστε, κατά το λόγιο του Ιερού Ψαλτήρος: «Ἄνθρωπος ὡσεί χόρτος αἱ ἡμέροι αὐτοῦ· ὡσεί ἄνθος τοῦ ἀγροῦ οὕτως ἐξανθίσει» (Ψαλμ. 102, 15).
   Στο Κοιμητήριο όμως έχεις και ένα άλλο προνόμιο: το να αποκρυπτογραφείς τη σιωπή των νεκρών, καθώς στο μάρμαρα αρχίζει να κατεβαίνει η απόβραδη δροσιά, ώστε να νομίζεις ότι είναι τα δάκρυά τους δάκρυα για όσα δεν πρόφθασαν να πράξουν για την ψυχή τους. Και τους συνερίζεσαι γι' αυτό, και προσεύχεσαι, ώστε να ταχθούν οι ψυχές τους «μετά τῶν ἁγίων», και «ὑποκάτω τοῦ θυσιαστηρίου» (Απ. 9, 1)· με λίγα λόγια ν' αναπαυθούν, αφού στον ενκόσμιο βίο τους πολλά ήταν εκείνα που τους φαρμάκωσαν και ελάχιστα, μετρημένα στα δάκτυλα, εκείνα που τούς χάρισαν στιγμές χαμογελαστές.

 

 


   Ψυχοσάββατο σήμερα, λοιπόν· ήμερα μνήμης και σιωπής που έρχεται από μακριά μαζί με τις Μορφές των «φίλων, γνωστῶν καί συγγενῶν» να αποθέσει στην ψυχή την ελπίδα ότι θα ξανανταμώσετε, ότι θα υπάρξει συνάντηση στο χώρο της Βασιλείας του Θεού. Κι αυτό το καταλαβαίνεις, το βιώνεις και το συνειδητοποιείς στο Κοιμητήριο, όπου αναπαύονται τα σώματα, αλλά και, ευτυχώς, διακρατείται τόσο ζωντανή η μνήμη.


π. ΚΩΝ. Ν. ΚΑΛΛΙΑΝΟΣ


 

Οι Τρεις Ιεράρχες και το Περιβάλλον

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ
ΓΕΝΙΚΗΣ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΩΣ
τοῦ Συλλόγου «ΑΝΑΠΛΑΣΙΣ»

 

Καλοῦνται τά μέλη τοῦ Συλλόγου «ΑΝΑΠΛΑΣΙΣ» νά προσέλθουν στήν τακτική Γενική Συνέλευση τῶν μελῶν, ἡ ὁποία θά γίνει τήν 21η Φεβρουαρίου 2017, ἡμέρα Τρίτη καί ὥρα 11:00 π.μ., στά γραφεῖα τοῦ Συλλόγου (Ἰουλιανοῦ 17 & Μαυρομματαίων, 3ος ὄροφος).
   Ἐάν, ὅπως συνήθως συμβαίνει, δέν ἐπιτευχθεῖ ἀπαρτία, ἡ Συνέλευση θά γίνει στόν ἴδιο τόπο καί ὥρα 19:00, τήν Τρίτη 28η Φεβρουαρίου 2017, ὁσωνδήποτε μελῶν παρόντων.

 

Θέματα


1. Ἔκθεση πεπραγμένων ὑπό τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου ἔτους 2016
2. Ἀπολογισμός ἐσόδων καί ἐξόδων ἔτους 2016
3. Ἔκθεση ἐξελεγκτικῆς Ἐπιτροπῆς διαχειρίσεως ἔτους 2016
4. Προϋπολογισμός τοῦ ἔτους 2017
5. Συζήτηση ἐπί θεμάτων τοῦ συλλόγου


Ὁ Πρόεδρος τοῦ Δ.Σ.
π. Γεώργιος Κανάκης
 

 

Οι Τρείς Ιεράρχες και το Περιβάλλον

 

 

 


   Μαζί και οι τρεις μεγάλοι 'Ιεράρχες και Οικουμενικοί Διδάσκαλοι, θέσπισε η Μητέρα Εκκλησία, να εορτάζονται. Για τίμηση, μα και για μίμηση.
    Οι τρεις αυτοί Εκκλησιαστικοί άνδρες, μεταξύ των άλλων αρετών, για τις οποίες διεκρίνοντο, διακρίθηκαν και σε μια άλλη διάσταση της προσωπικότητά τους. Πάσχισαν και φρόντισαν να αγκαλιάσουν τη φύση. Να τη νοήσουν και να κατανοήσουν το νόημα της ύπαρξής της. Να τη δεχθούν και να την παραλεχθούν σαν έργο του υπερδύναμου Καλλιτέχνη Δημιουργού αναπόσπαστου από τον Άνθρωπο.
Αγκάλιασαν την Κτίση σαν την κτιστή σάρκα της Άκτιστης Αγίας Τριάδος. Με θέσεις, για προθέσεις και διαθέσεις αγαπητικής σχέσης του Ανθρώπου πρός αυτήν. Με αυτή τη θεολογική σκέψη τους προσπάθησαν, παιδαγωγικά, να ηχήσουν οι φθόγγοι τους, ώστε ο άνθρωπος να θαυμάζει ό,τι τον Περιβάλλει και του στολίζει - εξωραΐζει τη ζωή (του), και που του εξασφαλίζει τα της ζωής του.
    Βέβαια, επεδίωξαν, μέσα από αυτή την προσπάθειά τους, δηλαδή το αγκάλιασμα ¬ πλησίασμα της Κτίσης, να επιδεχθεί η προσέγγιση προς τον Κτίστη.
    Ας αρχίσουμε με τον «φθόγγον» του Ουρανοφάντορα Βασιλείου του Μεγάλου, ο όποιος «τήν φύσιν τῶν ὄντων ἐτράνωσεν». Μάλιστα, σε ένα από τα έργα του «Θ' Ὁμιλίαι εἰς τήν Ἑξαήμερον», γίνεται λόγο, Εκτενής και περιεκτικός, γύρω από την αρατή κτίση. Μερικά από τα περιεχόμενα, του πολύτιμου αυτού έργου του, είναι περί του στερεώματος, περί συναγωγής υδάτων, περί βλαστήσεως γης, περί γενέσεως φωστήρων, περί ερπετών, περί ερπετών και ένυδρων, κ.ά. Το αξιόλογο, ότι δεν ασχολείται αποκλειστικά και μόνο με την ερμηνεία του κειμένου της Αγίας Γραφής, αλλά παρουσιάζει και τις φιλοσοφικές και επιστημονικές αντιλήψεις των αρχαίων Ελλήνων επί του θέματος του κάθε κεφαλαίου, σε κάποιο σημείο του προαναφερθέντος έργου του διαβάζουμε: «Τί νά περιγράψω καί τί νά παραλείψω; Μέσα στούς πλούσιους θησαυροῦς τῆς κτίσεως, ἀφ’ ἑνός μέν εἶναι ἀδύνατον νά εὕρει κανείς τό πολυτιμώτερον, ἀφ' ἑτέρου δέ εἶναι μεγάλη ζημία ὁτιδήποτε κι ἄν παραλείψω ... τίποτε ἀπό ὅλα αὐτά δέν εἶναι μάταιον καί ἄχρηστον ».

 

 

 


   Ας ακούσουμε κάτι, τώρα, που έχει σχέσημε τον κόσμο των φυτών: «... καί ἀμέσως οἱ κορυφές τῶν βουνῶν στολίστηκαν ἀπό κόμες δένδρων, δάση μέ πολλή τέχνη δημιουργήθηκαν, καί οἱ ὄχθες τῶν ποταμῶν ἐξωραΐσθηκαν ἀπό ἀναρίθμητα εἴδη φυτῶν. Καί ἀπό αὐτά, ἄλλα μέν εὐτρεπίσθηκαν γιά νά στολίζουν τό τραπέζι τῶν ἀνθρώπων, ἄλλα δε γιά νά ἑτοιμάζεται ἡ τροφή τῶν ζώων, ἀπ’ τά φύλλα καί τούς καρπούς. Ἄλλα πάλι μᾶς χάρισαν τίς ἰατρικές ὠφέλειές τους, τούς χυλούς, τά γάλακτα, τά κλαράκια (δρόγες) , τά φλούδια… Σύ δε ὅταν ἀντικρύσεις τά ἥμερα καί τά ἄγρια (φυτά), τά ὑδροχαρῆ καί τά χερσαῖα, αὐτά πού ἀνθοφοροῦν ἤ αὐτά πού δέν σχηματίζουν ἄνθη (τά κρυπτόγαμα), ἀναγνώριζε μέσα στά μικρά τόν μέγα, μεγάλωνε συνεχῶς τόν θαυμασμό σου, καί αὔξανε, σέ παρακαλῶ, τήν ἀγάπη σου πρός τόν δημιουργό».
    Κάτι, τώρα, από τον κόσμο των ζώων, μάλιστα δε των του βυθού: «... τό κάθε γένος κατοικεῖ εἰς τά μέρη τῆς θαλάσσης πού τοῦ παραχωρήθηκαν, σάν νά κατοικεῖ σέ πόλεις ἤ κωμοπόλεις... Ὑπάρχουν ὅμως καί μερικά ἀποδημητικά ψάρια, πού ὀργανώνουν τήν ἀποδημία σάν καί νά ἀποφασίζουν σέ κοινό βουλευτήριο, καί ξεκινᾶνε ὅλα τους μέ ἕνα σύνθημα. Γιατί, ὅταν ἔλθει ὁ καθορισμένος καιρός τῆς ἐγκυμοσύνης, σηκώνονται ἀπό διαφόρους κόλπους, παρακινούμενα ἀπό τόν κοινό φυσικό νόμο, πού τά διέπει και μεταναστεύουν ὁλοταχῶς εἰς τήν Βόρειο θάλασσα … Ποιός τά παρακινεῖ; Ποιό βασιλικό πρόσταγμα; Ποιά διατάγματα τοιχοκολλημένα εἰς τήν πλατεῖα καθορίζουν τήν προθεσμία; Ποιοί εἶναι οἱ ἀρχηγοί τῆς ἀποστολῆς πρός τά ξένα;... Βλέπεις ὅτι τό πρόσταγμα τοῦ Θεοῦ πληροῖ τά πάντα καί φθάνει μέχρι καί στήν πιό μικρή λεπτομέρεια;». Με άνεση μας άγει και καθοδηγεί από την Κτίση στον Κτίστη της (μας). Μάλιστα θετικά, με όφελος ηθικό, όταν συμπληρωματικά απευθύνεται: «Ψάρι δέν φέρνει αντίρρηση στό νόμο τοῦ Θεοῦ, ἐνῶ (ὁ) ἄνθρωπος δέν ἀνέχεται οὔτε κι αὐτά, ἀπ’ τά διδάγματα, τά ἀναγκαιότατα γιά τή σωτηρία του ».

 

 

 

Ας ξεναγηθούμε, συντομότατα, στον άλλο Διδάχο υπέρ του περιβάλλοντος, του οποίου «ὁ ποιμενικός αὐλός τῆς θεολογίας του, τάς τῶν ρητόρων σάλπιγγας ἐνίκησεν». Ας σταθούμε, σε δυο-τρία ποιήματα του μεγάλου υμνητής του Ποιητή (μας). Στο ένα με τίτλο ΕΥΧΑΡΙΣΤΗΡΙΟΝ, όπου

 

«Σοί χάρι; ὦ πάντων βασιλεῦ, πάντων δέ ποιητά
Οὐρανός ἐπλήσθης δόξης σέο,
πᾶσά τε γαῖα σῆς σοφίας.
Θεός Υἱός ὁ σός Λόγος ἔκτισε πάντα
Σόν 'Ἅγιον Πνεῦμα ζωήν πάντεσι χορηγεῖ.
Ἱλήκοις κόσμῳ θείᾳ Τριάς».

 

Μέσα σε λίγους στίχους συνοψίζεται όλη η ουσία της θεολογικής οικολογίας. Ό ποιητής, όπου πάνσοφα έκτισε τα πάντα, ως χορηγός ζωής. Ποιητής δε η Αγία Τριάς (Θεός, Υιός Λόγος, Άγιον Πνεύμα) και κτίση ο κόσμος. Και καταλήγει με μια ικετευτική ευκτική: «ἱλήκοις κόσμῳ».
Ας αναφερθούμε και σε έτερο ποίημά του με τίτλο ΕΥΧΑΡΙΣΤΗΡΙΟΝ ΑΛΛΟ .

 

«Σοί χάρις, ὦ πάντων βασιλεῦ, πάντων δέ ποιητά.
Σοί χάρις, ὅς τά νοητά λόγῳ, τά δ' ὁρατά κελεύσει
στήσας τ' οὐ πρίν ἐόντα καί ἐξ ἀφανους κατέδειξας».

 

   Πάλι, με υμνολογικής έκφρασης διάθεση, απευθύνεται στον Ποιητή των όλων, ο Οποίος εκ του μη όντος κατέδειξε εμφανώς όσα με τον λόγο Του «εἶπεν» και εγεννήθησαν, αυτά όλα που δεν υπήρχαν και τώρα υπάρχοντα στολίζουν τον πλανήτη.
    Μας εναπομένει ο «τήν γλῶτταν χρυσορρήμων», ο Χρυσόστομος, από του οποίου το έργο «Ὑπόμνημα εἰς τήν Γένεσιν» διαβάζουμε: «Ὅρα φιλανθρωπίαν Δεσπότου, πῶς τάξει τινί καί ακολουθίᾳ πᾶσαν τήν δημιουργίαν ἡμᾶς διδάσκει ... ἐδίδαξεν ἡμᾶς πῶς τήν γῆν εἰς τήν τῶν καρπῶν γένεσιν τῷ αὐτοῦ ἐπιτάγματι διήγειρεν· εἶτα τήν δημιουργίαν τῶν δύο φωστήρων διδάξας, προσέθηκεν καί τήν τῶν ἀστέρων ποικιλίαν καί τῷ ἐπιτάγματι ζῶα ἔμψυχα ἐξ αὐτῶν (τῶν ὑδάτων) ἀνδιδόμενα … ποία ἀρκέσει γλῶττα πρός εὐφημίαν δημιουργοῦ; Ὁρᾷς πῶς ἅπαντα ἐκ τοῦ μη ὄντως εἰς τό εἶναι παράγει; εἶδες διδασκαλίας ἀκρίβειαν; εἶδες συγκατάβασιν Δεσπότου, ὅσην ἐπιδείκνυται περί το γένος τό ἡμέτερον;» Επαγωγικά και χαριτωμένα θα μας γαλουχήσει πιο κάτω: «…Ὁ Θεός οὕτως ὡδήγησε τοῦ προφήτου τήν γλῶτταν… οὕτω διαιρεῖ σαφῶς καί τήν τῶν γενομένων τάξιν … ἡμᾶς διδάσκει, ἵνα μαθόντες την ἀλήθειαν ἅπασαν, μηκέτι τῇ πλάνῃ … ἀλλ’ εἰδέναι ἔχωμεν τοῦ δημιουργοῦ τοῦ ἡμετέρου τήν ἄφατον δύναμιν». Για δε του δημιουργού τη δύναμη θα επανέλθει: « ... Οὐδέ γάρ εἰς χρείαν ἡμῖν μόνον ἅπαντα παρ’ αὐτοῦ δεδημιούργηται, ἀλλά διά τήν πολλήν αὐτοῦ φιλοτιμίαν, τά μέν εἰς χρείαν, τά δε καί διά τοῦτο παρήχθη, ἵνα κηρύττηται τοῦ ποιήσαντος αὐτά ἡ δύναμις ». Επιμένει γι’ αυτό και επαναλαμβάνει την «δύναμιν» του δημιουργού: «Ὅτι διά χρείαν ἡμετέραν μόνον ἅπαντα παρήγαγεν, ἀλλά καί δι’ ὠφέλειαν, ἵνα ὁρῶντες τήν ἄφθονον περιουσίαν τῶν αὐτοῦ δημιουργημάτων, ἐκπληττώμεθα τοῦ δημιουργοῦ τήν δύναμιν, καί εἰδέναι ἔχωμεν ὡς σοφίᾳ τινί καί ἀφάτῳ φιλανθρωπίᾳ διά τήν εἰς τόν μέλλοντα ἄνθρωπον γίνεσθαι τιμήν…».
    Αυτή την ένδοξη τιμή πόσο την έχουμε αντιληφθεί, εκτιμήσει; ...
'Εμείς, τώρα, που φροντίσαμε για τίμηση των Τριών Μεγάλων Ιεραρχών, ας ενδιαφερθούμε και για μίμησή τους. Αυτού που, προικισμένοι με φυσικά προσόντα, αγωνίστηκαν και πρόσθεσαν σ' αυτά τους καρπούς της σπουδής τους, τούς καρπούς της επιμελείας τους, και τους καρπούς της πίστεως τους εις Θεόν - Κτίστην του φυσικού περιβάλλοντος.


ΘΕΟΔΩΡΟΣ Ι. ΨΑΡΙΩΤΗΣ,Γεωπόνος

 

 

1. Απολυτίκιον του Αγίου, Ήχος α'.

2. Αναφέρεται εις το Α΄ Κεφάλαιο της Γενέσεως, όπου εκεί ο Μωυσής (στ. 1-31) μας πληροφορεί για τις έξι «Ἡμέρας» της Δημιουργίας.

3. Βασίλειος ὁ Μέγας, Ἑξαήμερος. Πατερικαί Ἐκδόσεις «Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς», Θεσ/νίκη 1973, τόμ. 4, σ. 182.

4. Φυτικά τμήματα, με θεραπευτικές ουσίες (φαρμακευτικές ιδιότητες).

5. Βασίλειος, ὁ Μέγας, Ἑξαήμερος, ό.π., σ. 206.

6. Εννοεί τον Εύξεινο Πόντο.

7. Βασίλειος ο Μέγας, Ἑξαήμερος, ό.π., σ. 280.

8. Απολυτίκιο του Αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου, 'Ηχ. α'.

9. Γρηγόριος ὁ Θεολόγος, Ἔπη θεολογικά - δογματικά, ΒΕΠΕΣ, τόμ., ΞΑ, 1981, σ. 57.

10. Ἱλήσκω (Ἵλαος): εἶμαι ἵλεως, εὐμενής. Εδώ ἔχουμε β' εν. Ευκτικῆς : ἱλήκοις.

11. Γρηγόριος ὁ Θεολόγος, Ἔπη θεολογικά - δογματικά, ό.π., σ. 57.

12. Πρβλ. με το «εἶπεν», εις το Α' κεφάλαιο της Γενέσεως του Μωυσέως.

13. Άσχετα αν οι ποιητικές συνθέσεις του Γρηγορίου δεν εισήχθησαν στη λατρεία, απετέλεσαν πηγή απ' την όποια άντλησαν οι υμνογράφοι τεμάχια. Οι δε αναγνώστες του τέρπονται και τρέφονται προς υμνολογία του Ποιητή των απάντων.

14. Αυτή του τη διατύπωση ας τη θυμηθούμε στη Θ. Λειτουργία του: «Ὁ Θεός ὁ ἅγιος… ὁ ἐκ τοῦ μή ὄντος εἰς τό εἶναι εἰς τό εἶναι παραγαγών τά σύμπαντα» (Ευχή του Τρισαγίου ύμνου).

15. Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος, Ὑπόμνημα εἰς τήν Γένενεσιν, 7, PG 64, 51.

16. Εννοεί τον Μωυσή, τον συντάκτη της Γενέσεως, και συγκεκριμένα όσα μας πληροφορεί στο Α' κεφάλαιο.

17. Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος. Ὑπόμνημα εἰς τήν Γένεσιν, ό.π., σ. 66.

 

 

Ο Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής (580-662 μ.Χ)

 

Ο Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής (580-662 μ.Χ.)

 

 


   Μεγάλη μορφή της Εκκλησίας ο εορταζόμενος την 21η Ιανουαρίου Άγιος Μάξιμος. Θεολόγος νηπτικός και αντιρρητικός, συγγραφεύς βαθύς και στοχαστικός. Αγωνιστής γενναίος και ατρόμητος. Επειδή όμως δεν είναι και τόσο γνωστός, στις γραμμές που ακολουθούν θα προσπαθήσουμε να δούμε, ποίοι ήσαν οι κύριοι σταθμοί της ζωής του και ποια τα κύρια γνωρίσματα της προσωπικότητας του.


   Γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 580 μ.Χ. Η εποχή ήταν κρίσιμος. Εχθροί απειλούσαν τη Βασιλεύουσα και το Βυζαντινό κράτος κλονιζόταν. Ευτυχώς ότι σε λίγο ανέβηκε στον θρόνο ο δυναμικός Ηράκλειος (610-641 μ.Χ). Η οικογένεια του Μαξίμου ήταν πλούσια και επιφανής. Του έδωσε άρτια και ποικίλη μόρφωση. Την εποχή εκείνη λειτουργούσε στην Κωνσταντινούπολη το παλαιό Πανδιδακτήριο, που είχε μεταρρυθμισθεί σε «Οικουμενική Σχολή». Διδάσκαλός του εχρημάτισε ο ονομαστός φιλόσοφος Στέφανος από την Αλεξάνδρεια. Μετά την αποφοίτησή του κλήθηκε στα ανάκτορα και έγινε πρώτος γραμματεύς του αυτοκράτορα, με την ονομασία «πρωτοασηκρήτις».
    Μολονότι η θέση του ήταν σπουδαία και επιφανής, η ψυχή του εσκίρτα δι' ανώτερα θέλγητρα, πνευματικά. Δι' αυτό μετά θητεία ολίγων ετών εγκαταλείπει τα κοσμικά αξιώματα και εραστής της θείας ησυχίας καταφεύγει στη Χρυσούπολη, απέναντι από την Κωνσταντινούπολη, στο μοναστήρι της Θεοτόκου, και κείρεται μοναχός. Ό σπουδαίος και μορφωμένος αυλικός γίνεται υποτακτικός ενός γέροντος και αρχίζει την πολυετή άσκηση, Αφιερώνεται στην προσευχή, στην άσκηση των αρετών, στην έμπρακτοι εφαρμογή της αγάπης.
    Οι περισπασμοί όμως φαίνεται δεν του λείπουν. Κα εκεί στο μοναστήρι είναι πολλοί. Έτσι αναγκάζεται να αλλάξει διαμονή. Να πάει σε ένα άλλο μοναστήρι, στον 'Αγιο Γεώργιο της Κυζίκου. Εκεί συνεχίζει τους πνευματικούς του αγώνες και συντάσσει τα πρώτα περισπούδαστα συγγράμματά του, τις εκατοντάδες των «Κεφαλαίων Περί αγάπης».
    Πάλιν όμως άλλοι κίνδυνοι τον απειλούν.
    Είναι οι βαρβαρικές επιδρομές των Περσών, που πλησιάζουν και αναγκάζουν τον άγιο να φέρει τα βήματά του στο μοναστήρι του Ευκρατά, μακριά προς την Αφρική, κοντά στην Καρχηδόνα. 'Εκεί όμως μια μεγάλη ευλογία τον αναμένει. Ηγούμενός είναι ένας πεπειραμένος πνευματικός οδηγός, ο πολύς Σωφρόνιος, ο κατόπιν πατριάρχης Ιεροσολύμων (634- 638). Αυτό τον οδηγεί και στην πνευματική ζωή και στους δογματικούς αγώνες, τους αγώνες για την Ορθοδοξία. Διότι την εποχή εκείνη, ήδη από τη βασιλική αυλή εδίδετο ένα σύνθημα δογματικής υποχωρήσεως. Για να μη χάσουν τους μονοφυσίτες, εδημιούργησαυ ένα νέο αιρετικό κατασκεύασμα, τον μονοενεργητισμό και τον μονοθελητισμό. Και ήταν ανάγκη να φανούν άνδρες φωτισμένοι, θεολόγοι πραγματικοί, που είχαν εντρυφήσει στην Αγία Γραφή, που ήξεραν τούς Πατέρες και την ορθόδοξη διδασκαλία και θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν την αίρεση αυτή, που εμφανιζόταν με το ένδυμα της νομιμότητας, και με τη δύναμη την πολιτική. Έτσι αρχίζει ένας μακροχρόνιος αγώνας, στον οποίο πρωτοστατούν ου δύο άνδρες, ο όσιος Σωφρόνιος και ο άγιος Μάξιμος. Σε λίγο ο αγώυ μετεφέρθη στη Ρώμη.
 

   Εκεί, ο άγιος Μάξιμος λαμβάνει μέρος στη σύνοδο του Λατερανού και αποδεικνύει με ακαταμάχητα επιχειρήματα τη δύναμη της Ορθοδοξίας.
    Το 641 όμως δυστυχώς πεθαίνει ο αυτοκράτορας, ο Ηράκλειος. Ο διάδοχός του είναι πολύ βραχύβιος. Στο θρόνο ανέρχεται ο εγγονός του ο Κώνστας Β', ο οποίος είναι με το μέρος των μονοθελητών. Τότε ο αγών διά την Ορθοδοξίαν εντείνεται. Σ' αυτόν πρωτοστατεί ο Άγιος Μάξιμος με συνέπειες οδυνηρές. Συλλαμβάνεται στη Ρώμη, μεταφέρεται στην Κωνσταντινούπολη, δικάζεται από σύνοδο μονοθελητών και εξορίζεται μακριά. Ύστερα συλλαμβάνεται και πάλιν και αυτή τη φορά ακολουθούν και μαρτύρια. Του κόβουν τη γλώσσα και το δεξί χέρι. Γι' αυτό ονομάσθηκε Ομολογητής! Στο τέλος τον εξορίζουν και πάλιν. Αυτή τη φορά μακριά στην Αλανία, κοντά στην Κασπία Θάλασσα. Και εκεί, από τις κακουχίες, τους βασανισμούς και τα μαρτύρια, πεθαίνει ο άγιος Μάξιμος το 662.
    Ιδού ποιοι ήσαν οι κύριοι σταθμοί της ζωής του.


Β'

 

 


   Ποιά όμως είναι τα κύρια χαρακτηριστικά της προσωπικότητάς του;


    1. Πρώτον ο άγιος Μάξιμος ήταν αγωνιστής της 'Ορθοδοξίας. Ήδη στα μοναστήρια που έζησε, στην άσκηση πού έκαμε, δεν περιωρίζετο στα συνηθισμένα μοναχικά καθήκοντα. Ενεβάθυνε στη θεολογία, μελετούσε την Αγία Γραφή, ενετρύφα στους μεγάλους Πατέρες. Ιδιαιτέρως τα συγγράμματα Γρηγορίου του Ναζιανζηνού και τα συγγράμματα, που έφεραν το όνομα Διονυσίου του Αρεοπαγίτου αποτελούσαν το προσφιλές του μελέτημα. Στα συγγράμματα αυτά έκαμε σχόλια λαμπρά, τα οποία και σήμερα μας αφήνουν καταπλήκτους με τις σοφές και ορθές παρατηρήσεις του. Έτσι ο άγιος Μάξιμος αναδείχθηκε θεολόγος, πρώτης γραμμής, η μεγαλύτερα θεολογική μορφή του Ζ' μ.Χ. αιώνος. Προσωπικότης ηγετική και αγωνιστική, διάνοια βαθυστόχαστη και αξιοθαύμαστη.
    Κατ' αρχάς αγωνίσθηκε κατά του Ωριγενισμού. Είναι γνωστό ότι εις την αρχαία Εκκλησία η μεγαλύτερα θεολογική μορφή ήταν ο Ωριγένης. Επηρεασμένος όμως από νεοπλατωνικές ιδέες, σε πολλά ζητήματα είχε πέσει έξω όπως στην προέλευση των ψυχών, στην αποκατάσταση των πάντωυ. Έτσι την εποχή αυτή οι οπαδοί του Ωριγένη δημιουργούσαν πολλά προβλήματα μέσα στην Εκκλησία. Ο άγιος Μάξιμος με τη σοφία του και με την κατάρτισή του κατώρθωσε να αποδείξει τις πλάνες αυτές και να προφυλάξει την 'Εκκλησία από τις διδαχές, τις αντίθετες με το ευαγγέλιο και τις βασικές ιδέες του χριστιανισμού.
    Αλλά ο κύριος αγώνας του Μαξίμου ήταν εναντίον του μονοθελητισμού. Αγώνα τον οποίον επεσφράγισε μέ το μαρτύριο, με τα βασανιστήρια, με την ομολογία Του.
    2. Δεν ήταν όμως μόνον αγωνιστής της 'Ορθοδοξίας ο άγιος Μάξιμος. Είναι και διδάσκαλος υποδειγματικός της πνευματικής ζωής. Τα συγγράμματά του, η «Μυσταγωγία» του, οι «Εκατοντάδες» που έχει γράψει περί αγάπης, μέχρι σήμερα αποτελούν οδηγό, για όσους θέλουν να βιώσουν την ορθόδοξο πνευματική ζωή. Απλός μοναχός αυτός σε όλη του τη ζωή έζησε τις μεγάλες αρετές του χριστιανισμού. Ανδρώθηκε με την προσευχή, την αδιάλειπτο προσευχή, όπως εκείνος την εννοούσε. Ησκήθη στηυ υπομονή, στις αντιξοότητες και στις δυσκολίες της ζωής. Και εξήσκησε την αγάπη, περί της οποίας μας έδωκε τον τελειότερο ορισμό: «Ὁ κτησάμενος τήν ἀγάπην, αὐτόν τόν Θεόν ἐκτήσατο» (Ἑκατοντάς δ΄περί ἀγάπης 100).
    3. Το τρίτο χαρακτηριστικό του αγίου Μαξίμου ήταν ότι υπήρξεν ομολογητής. Αυτά τα οποία διδάσκει στα συγγράμματα του, πρώτος αυτός τα εβίωσε. Όλη του η ζωή ήταν ζωή αγία. Όλοι του οι αγώνες ήταν μέσα στην ατμόσφαιρα του Αγίου Πνεύματος. Γι' αυτό τον αξίωσε ό Θεός, παρά τις διώξεις και τα βασανιστήρια, και την ομολογία την καλή να ομολογήσει και σταθερός στις αρχές του μέχρι το τέλος της ζωής του να παραμείνει και νά διακηρύξει την αλήθεια της πίστεως μέχρι τα πέρατα της τότε οικουμένης. Διά τούτο αποκαλείται «ορθοδοξίας οδηγός και της Εκκλησίας φωστήρ».

 


ΙΩ. Χ. ΚΩΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ, Δ.Θ.

 

 

Οἱ Ἱεραποστολές τοῦ Ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου

 

 

 

   Ἐξόριστος ἦταν ὁ Ἅγιος 'Ιωάννης ὁ Χρυσόστομος στήν Κουκουσό τῆς Ἀρμενίας. Ἑδομήντα ἡμέρες περπάτησε μέχρι νά φθάσει ἐκεῖ. Τά ἀνθρώπινα πάθη τόν κατεδίκασαν, γιά νά τόν ἐξοντώσουν μέσα σέ αὐτή τήν ἄθλια καί ἔρημη πολίχνη μέ τό νοσηρό της κλίμα. Ἡ ἀγάπη καί ἡ θερμή ὑποδοχή τῶν ἐκεῖ ἐκκλησιαστικῶν καί τοῦ λαού τόν γέμιζαν ζωντάνια νιά δράση. Βρῆκε ἐπιτέλους, ὅπως ἔγραφε, «τήν ἡσυχία, τήν γαλήνη, τήν ἀπραγμοσύνη, τήν σωματική εὐρωστία». Ὁ ἐπίσκοπος Διόσκουρος ὅλα τά φροντίζει γιά νά προσφέρει τήν ὅσο τό δυνατόν καλύτερη φιλοξενία του στόν ἐξόριστο Χρυσόστομο, τόν Ἀρχιεπίσκοπο τῆς Κωνσταντίνουπόλεως. Ὅμως ἡ ὑγεία του εἶxε κλονισθεῖ ἀπό τήν ταλαιπωρία τοῦ σκληροῦ ταξιδιοῦ τῆς ἐξορίας: συνεχεῖς ἐμετοί καί στομαχόπονοι, πονοκέφαλοι, ἀνορεξία, ἀϋπνία καί τό φοβερότερο ὁ βαρύς χειμώνας μέ τό πολύ δριμύ του ψῦχος.
    Καί παρόλα αὐτά ὁ Χρυσόστομος δέν ἔπαψε νά παρηγορεῖ μέ ἐπιστολές τούς κακοπαθοῦντες φίλους του στήν Κωνσταντινούπολη καί ὅπου ἀλλοῦ. Τούς ὑπενθύμιζε νά ἔχουν πίστη στόν Θεό. Ὁ Θεός ἐπέτρεψε τόν διωγμό μου, ἔγραφε ἀπό τόν οἰκτρό αὐτόν τόπο τῆς ἐξορίας, ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος διηύθυνε καί ἐνίσχυε τίς ἱεραποστολές, πού δημιούργησε ὡς Πατριάρχης.
Ἔγραφε καί ἐνθάρρυνε τούς ἱεραποστόλους, ὅσους αὐτός εἶχε στείλει σέ διάφορες περιοχές. Τό ἴδιο ἔκανε καί ὅταν ἦταν ἐξόριστος στή Νίκαια. Ἔγραφε στόν Πρεσβύτερο Κωνστάντιο, τόν ὁποῖο εἶχε στείλει ὡς ἱεραπόστολο στή Φοινίκη καί τόν ἐρωτοῦσε πόσες ἐκκλησίες χτίστηκαν, ποιοί πέθαναν, ποιοί ἅγιοι πῆγαν στήν Φοινίκη καί ποιά προκοπή πραγματοποιήθηκε στήν ἐκεῖ ἱεραποστολή, «Γράψε μου» τοῦ λέγει «τί κάνει ὁ ἐπισκοπος Κυριακός». Καί τούς παρακαλεῖ νά προσεύχονται ἐντονότερα νιά τήν προκοπή τῆς ἐκκλησίας τῆς Ἀσίας. «Εὐχῶν χρεία πολλῶν καί δεήσεων ἐκτενῶν», τούς ἔλεγε.
    Ἐξόριστοις ὁ Χρυσόστομος καί ὅμως μεριμνᾶ γιά τή διάδοση τοῦ Χριστιανισμοῦ καί τήν ἐπικράτηση τῆς 'Ορθοδοξίας.
    Ὁ Χρυσόστομος γνώριζε πολύ καλά τί σημαίνει εὐαγγελισμός τοῦ κόσμου. Ἤθελε νά φτάσει τό φῶς τοῦ Χριστοῦ ὡς τά πέρατα τῆς οἰκουμένης. Κανένας νά μή μείνει στό σκοτάδι τῆς ἀμάθειας. Γι' αὐτό καί ὀργάνωσε καλά τίς ἱεραποστολές του. Διάλεξε ἄξιους ἱεραποστόλους καί τούς ἔστειλε σέ διάφορες περιοχές, πού δέν τίς εἶχε ἀκόμα κερδίσει τό κήρυγμα τοῦ εὐαγγελίου τοῦ Χριστοῦ. Ἀλληλογραφοῦσε συνεχῶς μ’ αὐτούς καί τούς ἐνίσχυε πνευματικά καί οἰκονομικά. Τό ἴδιο ἔκανε κι ὅταν ἦταν ἐξόριστος ἀπό τήν κακία τῶν ἰσχυρῶν καί τά πολλά τους πάθη.
    Ἀπό τήν Κουκουσό γράφει πρός τόν ἱεραπόστολο Γερόντιο, τόν ὁποῖο εἶχε στείλει στήν Φοινίκη γιά τόν εὐαγγελισμό της καί μέ κλονισμένη τήν ὑγεία του ἀπομακρύνθηκε: «Παρακαλῶ τήν εὐλάβειά σου, ὅσο καί ἐάν εἶναι σκληρός ὁ χειμώνας καί πολλαπλασιαζόμενα τά κακά καί σφοδρότερα τά ἐμπόδια, ὅσο πιό πολλοί εἶναι ἐκεῖνοι πού παραμονεύουν γιά να δυσκολέψουν τό ἔργο τῆς ἱεραποστολῆς σου, τόσο ἐντονότερα καί ἐσύ ὁ ἴδιος νά ἀντισταθεῖς καί νά παρακαλέσεις καί τούς ἄλλους νά συνασπισθεῖτε καί ὅλοι μαζί νά ἐργάζεσθε γιά τήν ὡραία αὐτή φροντίδα (πρόνοια) τῆς ἱεραποστολῆς καί μέ βιασύνη πολλή νά μπεῖς στόν κόπο νά ἐπιστρέψεις ἐκεῖ (στό ἔργο τῆς ἱεραποστολῆς) ... Ἀφοῦ φέρεις στό νοῦ σου πόσα στεφάνια θά χάσεις, μην κάνεις καμμιά προετοιμασία, μήν ἀναβάλεις καθόλου, ἀλλά μόλις θά ἔχεις καλυτερέψει, ξεκίνα, αὐτοπαρηγορήσου καί μη φροντίσεις γιά τίς χρεοφειλές σου. Φρόντισα καί τά εἶπα ὅλα στόν πολύ τίμιο καί εὐλαβέστατο πρεσβύτερο Κωνσταντίνο, εἴτε χρειασθεῖ νά δώσει χρήματα γιά τό χτίσιμο τῶν ἐκκλησιῶν, εἴτε γιά τίς ἀνάγκες τῶν ἐκεῖ ἀδελφῶν, θά τά δώσει πλουσιοπάροχα ὅλα, περισσότερο ἁπλόχερα τώρα ἀπό πρίν». Τέτοια ζῆλο καί τέτοια αὐτοθυσία ζητάει ἀπό τούς ἱεραποστόλους του ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος. Τά ἴδια ἔγραφε καί στούς μοναχούς τῆς Ἀπαμείας τόν Συμεών καί τόν Μάριν, τούς ἐκφράζει τή χαρά του γιατί «ὁ ποθεινότατος καί γλυκύτατος Ἰωάννης ὁ πρεσβύτερος παρά τίς μεγάλες δυσκολίες ἔσπευσε καί πῆγε στήν Φοινίκη γιά νά κάνει ἱεραποστολικό ἔργο». Τούς ζητάει ἀκόμα νά φροντίσουν νά βροῦν γενναίους ἀνθρώπους πού νά εἶναι συνεργάσιμοι καί νά τούς στείλουν στήν Φοινίκη γιά νά βοηθήσουν τόν Ἰωάννη στό ἔργο του.
    Γιά τόν ἅγιο Ἰωάννη τόν Χρυσόστομο ἔπρεπε μέ κάθε θυσία οἱ ἀμυνόμενοι στήν εἰδωλολατρία Φοίνικες νά γίνουν χριστιανοί. Αὐτή ἦταν ἡ καθημερινή του ἔννοια ἐκεῖ στόν τόπο τῆς ἐξορίας.
    Ἔτσι, ὅταν ἕνας πλούσιος φίλος του ἀπό τήν 'Αντιόχεια, ό Διογένης, τοῦ ἐστειλε χρήματα μέ τόν πρεσβύτερο Άφραάτη γιά νά καλύπτει τίς ἀνάγκες του ἐκεί στήν ἐξορία, ὁ Χρυσόστομος τά ἔστειλε ὅλα τά ἀπαραίτητα γιά τό ἱεραποστολικό ἔργο. Τά ἔστειλε μάλιστα μέ ἐκεῖνον πού τοῦ τά ἔφερε. Μέ αὐτόν τόν τρόπο ἔστειλε καί χρήματα καί ἱεραπόστολο βοηθό, τόν Ἀφραάτη.

 


   Ἔγραφε δέ στόν Ἄντιοχέα φίλο του Διογένη ὁ ἱερός Χρυσόστομος: " Ὅταν εἶδα τόν τιμιώτατο καί εὐλαβέστατο Ἀφραάτη πόσο σοῦ ἦταν ἀφοσιωμένος, ὥστε νά μήν θέλει νά φύγει ἀπό ἐδῶ καί νά ἀπειλεῖ ὅτι οὔτε τά γράμματά μου δέν θά ἔπαιρνε γιά νά σοῦ τά φέρει, ἐάν δέν δεχόμουν νά κρατήσω τά χρήματα πού μοῦ ἔστειλες ἔβαλα σημάδι σ' αὐτά πού μοῦ ἔστειλες, χαρισμένο στήν εὐγένειά σου, γιά νά ἡσυχάσω στήν καλωσύνη σου. Τό σημάδι αὐτό θά τό μάθεις ἀπό τόν ἴδιο, καί τότε δῶσε του ἐντολή νά πάει σέ αὐτή τήν ἀποστολή. Γιατί γνωρίζεις πολύ καλά πόσο μεγάλη θά εἶναι ἡ ὠφέλεια ἀπό τόν πηγαιμό του στή Φοινίκη καί τήν μεγαλόπρεπη δική σου Φιλοτιμία. Καί νά γνωρίζεις ὅτι καί γιά τίς δυό σου αὐτές προσφορές θά ἔχεις μισθό καί γιατί πλουσιοπάροχα βοηθᾶς τούς ἱεραποστόλους, πού ἐκεῖ στή Φοινίκη κατηχοῦνν τούς εἰδωλολάτρες στήν χριστιανική πίστη καί φροντίζουν νά χτίζουν ἐκκλησίες, ἀλλά καί γιατί ἔναν τέτοιο άνδρα ἀνάθρεψες καί τώρα τόν ἔστειλες γιά νά τούς παρηγορήσεις καί νά τούς δώσεις θάρρος, τώρα πού πολλές δυσκολίες ἔχουν καί πολλούς ἐχθρούς.... Μήν ἀμελήσεις, λοιπόν, νά τόν στείλεις ἀμέσως... τήν ἀμοιβή θά τήν λάβεις ἄφθονη ἀπό τόν Φιλάνθρωπο Θεό». Μ' αὐτό τόν τρόπο καί χρήματα καί νέο ἱεραπόστολο ἔστειλε ὁ ἐξόριστος Χρυσόστομος στή Φοινίκη.

 

 

   Αὐτόν τόν ἱεραποστολικό ζῆλο τοῦ ἁγίου Χρυσοστόμου τόν συμμερίζονταν καί ἄλλοι, ὅπως ὁ ἐπίσης φίλος τοῦ πρεσβύτερου Νικόλαος, πού μέ τίς παρακινήσεις τοῦ Χρυσοστόμου ποικιλότροπα βοηθοῦσε ἐκείνους πού ἐργάζονταν στήν ἱεραποστολική τῆς Φοινίκης, καθώς καί ὁ πρεσβύτερος Βασίλειος, πού μεγάλο ἱεραποστολικό ζήλο ἔδειξε.
    Καί νά τί ἔγραφε ὁ ἱερός Χρυσόστομος στόν πρεσβύτερο Νικόλαο, ὅταν εἶδε ὅτι αὐτός ἐκπλήρωσε ὅλα ὅσα ἤλπιζε:
«Ὕστερα ἀπό τό νά εἶναι καθημερινός ὁ κίνδυνος του θανάτου, καθώς ἔρχονται οἱ Ἴσαυροι καί καταστρέφουν καί ἀφανίζουν τά πάντα, ὅλα, σώματα καί οἰκοδομήματα τά παραδίδουν στή φωτιά καί στό μαχαίρι, φοβούμαστε τώρα μεγάλο λιμό ... Γι’ αὐτό εἶναι πολύ μεγάλη ἡ παρηγοριά πού μᾶς δίνει ἡ ἀγάπη σου, ἡ τόσο θερμή καί ἀκλόνητη καί αὐτή ἡ φροντίδα σου γιά τή Φοινίκη».
    Δεν γνωρίζουμε ἐάν ἔγινε καλά καί ἐάν πῆγε ἐκεῖ ό Γερόντιος, πήγε ὅμως ἐκεῖ καί ἄλλος ἱεραπόστολος, ὁ πρεσβύτερος Ἰωάννης, μέ βοηθήματα από τόν Ἀλφίο. Ὁ Χρυσόστομος τούς γράφει καί τούς εὐχαριστεῖ. Καί νά πῶς στηρίζει τήν ἐκεῖ ἱεραποστολή μέ ἕνα γράμμα του: «Σταθεῖτε γενναῖοι, ἀμετακίνητοι, μήν τυχόν καί ξεγελαστεῖτε. Νά περιμένετε μέ πίστη στήν ἐλπίδα σας στόν Θεό, νά περιμένετε τή συμμαχία του πού θα ἔρθει καί ἴσο της τίποτε ἄλλο δέν «υπάρχει».
    Καί ὁ ἅγιος Χρυσόστομος, ὁ μεγάλος αὐτός διάκονος τοῦ λόγου τοῦ Θεοῦ, ὁ ἐπίσκοπος τῆς Κωνσταντινουπόλεως, ὁ ἐξόριστος από τόν πόλεμο τῶν ἰσχυρῶν ἐχθρῶν του, εἶχε καί φίλους πιστούς, οἱ ὁποῖοι τό πᾶν ἔκαναν γιά νά τοῦ συμπαρασταθούν καί νά τόν βοηθήσουν. Τοῦ ἔστελναν δῶρα καί χρήματα καί γράμματα καί ὅλα τά ἀπαραίτητα σέ ἀφθονία, ὥστε νά μπορεῖ καί νά συντηρεῖ τούς ἱεραποστόλους στή Φοινίκη, ἀλλά καί νά ἐξαγοράζει αἴχμαλώτους ἀπό τούς Ἴσαυρους, ἀλλά καί ἀκόμη νά φροντίζει τούς πολλούς φτωχούς πού κατέφυγαν στήν Κουκουσό ἐξαιτίας τῶν ἐπιδρομῶν τῶν 'Ισαύρων.

 


   Πλουσιοπάροχες προσφορές ἔστελναν ἡ Ὀλυμπιάδα καί ἄλλοι φίλοι του ἀπό τήν Κωνσταντινούπολη καί την Ἀντιόχεια. 'Έτσι ἐκάλυπτε ὅλες τίς άνάγκες, πού ἦταν καί πολλές. Ἔδινε, ἔδινε σέ ὅλους τά ἀπαραίτητα.
   Καί στήν Ἰσαυρία ὀργάνωσε ἱεραποστολή ὁ Χρυσόστομος. 'Εκεῖ ἐργάσθηκε μέ ἐπιτυχία ὁ πρεσβύτερος Ἐλπίδιος. Ἔκανε πολλούς ἀπό τούς εἰδωλολάτρεις χριστιανούς στήν περιοχή τοῦ ὄρους Ἀμανόν στήν Ἰσαυρία καί ἔκτισε ἐκκλησίες καί μοναστήρια. Τήν οἰκονομική βοήθεια γιά αὐτή τήν περιοχή ζήτησε ὁ Χρυσόστομος ἀπό κάποιον πού ὀνομαζόταν Ἀγαπητός.
   Τόσο πολύ ἀγαποῦσε τήν ἱεραποστολή ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος, ὥστε νά πονᾶ καί νά θλίβεται ὅταν οἱ ἱεραπόστολοί του ἐταλαιπωροῦντο καί ἐβασανίζοντο. Αὐτό φαίνεται καθαρά ὅταν οἱ ἐθνικοί στή Φοινί¬κη κακοποιοῦσαν, θανάτωναν καί ἔδιωχναν τούς ἱεραποστόλους του, οἱ ὁποῖοι τόσο πολύ ἀγωνίστηκαν καί ἐπρόκοψαν,
   Ὁ Χρυσόστομος δέν κάμπτεται, δέν παραιτεῖται, ὅπλο του εἶναι ἡ γραφίδα. Καί νά τί γράφει στόν ἱεραπόστολο Ρουφίνο: «ἔφτασε σ' ἐμᾶς ἡ πληροφορία, ὅτι πάλι ἄναψαν στή Φοινίκη τά κακουργήματα, θέριεψε ἡ μανία τῶν ἐθνικῶν ἐξ αἰτίας τῆς ὁποίας πολλοί μοναχοί χτυπήθηκαν ἄσχημα καί μερικοί θανατώθηκαν. Γι' αὐτό καί σέ παρακαλῶ καί πάρα πολύ σέ πιέζω νά ἀναγκασθεῖς, ὅσο τό δυνατόν πιο γρήγορα νά πάρεις τόν δρόμο καί νά πάρεις μέρος στή μάχη. Τό ξέρω καλά ὅτι, καί πού μόνο θά φανεῖς ἐκεῖ, θά κατατροπώσεις τούς πολέμιους καί μέ τήν προσευχή καί μέ τήν ὑπομονή καί μέ τήν ἐπιείκεια. Καί μέ τήν ἀνδρεία πού σέ διακρίνει πάντοτε θά καταργήσεις τή μανία τους καί θά ἀνακτήσεις τούς δικούς μας καί πολλά καλά ἀποτελέσματα θά ἔχεις. Μή λοιπόν καθυστερεῖς καί μήν ἀνα6άλλεις, ἀλλά κάνε ὅσο τό δυνατόν πιό γρήγορα καί αὐτά πού σου παραγγέλλω κάνε τα πραγματικότητα».

 


   Καί εἶναι ἐκπληκτική ἡ πειθώ τοῦ Χρυσοστόμου. Ὁ Ρουφίνος ἐπραγματοποίησε ἀμέσως ὅσα τοῦ παράγγειλε ὁ ἐξόριστοις ἐπίσκοπος. Μέ μεγάλη δραστηριότητα ἀποκατέστησε τήν τάξη, ἐπανόρθωσε τίς ζημίες πού προξένησαν οἱ ἐθνικοί. Οἱ γκρεμισμένες ἐκκλησίες ξαναχτίστηκαν μέ χρηματοδότηση τοῦ Χρυσοστόμου, ὁ ὁποῖος ἔστειλε ἀκόμα καί ἅγια λείψανα γιά τά ἐγκαίνιά τους. Αὐτό ήταν ὅλο. Ὁ Χριστιανισμός ἐπεκράτησε ὁριστικά στή Φοινίκη. Οἱ Φοίνικες, χάρη στή δραστηριότητα τῶν ἱεραποστόλων τοῦ Χρυσοστόμου ἔγιναν χριστιανοί. Ὁ Χρυσόστομος ἀκόμη κι ἀπό τήν ἐξορία του ἔγινε ὁ ἐκχριστιανιστής τῶν Φοινίκων. Εἶναι ό ἱδρυτής ¬προστάτης τῆς ἐκκλησίαις τῆς Φοινίκης.
    Ὁ άγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος εἶxε στρέψει τό ἱεραποστολικό του ἐνδιαφέρον καί πρός τούς βαρβάρους λαούς τῆς Σκυθίαις καί πρός τούς Πέρσες καί πρός τούς Γότθους Ὅταν τό 405 ὁ Πέρσης ἐπίσκοπος Μαρουθάν πῆγε στήν Κωνσταντινούπολη, ὁ Χρυσόστομος ἐπωφελήθηκε αὐτή τήν ἐπίσκεψη καί ἔγραψε ἀπό τήν ἐξορία του στήν Ὀλυμπιάδα νά τόν συναντήσει καί νά τόν φιλοξενήσει στούς φίλους του. Τόν χρειάζεται γιά τήν ἱεραποστολή στήν Περσία καί γι' αὐτό παρακινεῖ τήν Ὀλυμπιάδα «πάνυ αὐτόν οἱκειῶσαι καί ὡς ἐγχώρει (προσπάθησε νά τόν κάνεις δικό μας καί ὅσο αὐτό είναι δυνατόν). Τοῦ ἔστειλα δύο ἐπιστολές. Πές του νά μοῦ ἀπαντήσει καί θά λάβει ἀμέσως γράμμα μου».
    Ὁ ἱερός Χρυσόστομος ἀπό τήν Κωνσταντινούπολη, ὡς ἀρχιεπίσκοπος, προσπάθησε νά ἐπαναφέρει στήν Ὀρθοδοξία τούς ἐμμένοντας ἀκόμα στήν ἀρειανική αἵρεση ὁλίγους Πέρσες. Τούς ἔδωσε στήν Κωνσταντινούπολη ἕνα ναό γιά νά λειτουργοῦνται στή γλώσσα τους, ἐκήρυττε σέ αὐτούς καί μεταφράζονταν οἱ λόγοι του, χειροτόνησε διακόνους καί πρεσδυτέρους γιά ὅσους ἔμειναν στήν Κωνσταντινούπολη καί ἐχειροτόνησε ἐπίσκοπο τόν Οὐνίλαν, στόν ὁποῖο ἀνέθεσε τούς Γότθους τῆς Ἀσίας. Προσωπικά δέ, ὡς Πατριάρχης, πολύ ἐργάσθηκε γιά τόν ἐκχριστιανισμό τῶν Περσῶν, τῶν Σκυθῶν καί τῶν ἐθνικῶν τῆς Φοινίκης.
    «Πάντοτε οἱ ἅγιοι», ἔνραφε, «εἶναι θαυμαστοί καί γεμάτοι από πολλή θεία χάρη καί πιό πολύ ὅταν κινδυνεύουν γιά τόν Χριστό καί φυλακίζονται».
    Ὁ ἐπίσκοπος Οὐνίλας, τόν ὁποῖο ἔστειλε στήν Περσία, πέθανε, ὁ Χρυσόστομος είναι ἐξόριστος στήν Κουκουσό νιά νά στείλει ἀντικαταστάτη του. Ταραχές ξέσπασαν στήν Περσία. Ὁ ἐξόριστος Χρυσόστομος παρεμβαίνει. 'Έγραψε στούς Πέρσες μοναχούς καί στόν Διάκονο Θεόδουλο καί τοῦ λέγει:
    «Παρότι εἶναι δύσκολος χειμώνας καί μεγάλα ὑψώνοντα τά κύματα καί πολλή σπουδή δείχνουν ἔκεῖνοι πού θέλουν νά λυμαίνονται τίς ἐκκλησίες τῆς Γοτθίας καί περιφέρονται παντοῦ. Σεῖς ὅμως νά μή σταματᾶτε νά προσφέρετε τά δικά σας».
Σ’ ὅλη αὐτή τήν περιπέτεια τῆς ἐξορίας του ὁ Χρυσόστομος ἐκράτησε τήν ψυχραιμία του καί χαρούμενη τή διάθεσή του: «Τό ὕφος ἥμῖν τῆς ταπεινοφροσύνης ὑπέδειξε». Ποτέ δέν κλονίσθηκε ἡ ἐμπιστοσύνη του στόν Θεό. «Ἴσως γάρ ἔδοξε τῷ Θεῷ» ἔγραφε στήν Ὀλυμπιάδα, «μακρότερους μου τεθῆναι τῶν δρόμων τούς διαύλους, ὥστε καί λαμπροτέρους γενέσθαι τούς στεφάνους». Θεωροῦσε, ὅτι κατά παραχώρηση Θεοῦ γίνεται ὁ διωγμός καί ἡ δοκιμασία, πάντοτε ἔλενε: «δόξα τῷ Θεῷ πάντων ἕνεκεν». Εἶχε συνείδηση, ὅτι ἦταν ὁ νόμιμος ἐπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως καί ἑπομένως, ὤφειλε νά φροντίζει γιά τό ποίμνιό του.
    Ἀπό τήν ἐξορία δέν ἔπαψε νά ἀλληλογραφεῖ μέ πολλά ἐκκλησιαστικά πρόσωπα καί ζητοῦσε νά τοῦ γράφουν γιά νά τόν ἐνημερώνουν γιά τήν προκοπή τῆς ἱεραποστολῆς τήν ὁποία διηύθυνε ἀπό τήν ἐξορία του. Ἔστελνε ἱεραποστόλους καί στήριζε τίς ἱεραποστολές μέ τά χρήματα πού τοῦ ἔστελναν οἱ Κωνσταντινοπολίτες, οἱ Ἀντιοχεῖς και ἡ Ὀλυμπιάδα.
    Μόνο 240 ἐπιστολές του σώθηκαν, ἀπό τις πολυάριθμες πού ἔγραψε, μέ τίς ὁποῖες στήριζε τό ποίμνιό του καί τίς ἱεραποστολές.
Ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος ἦταν, παρά τίς ἐξορίες, ἕνας ὑποδειγματικός καί πραγματικός ποιμένας τοῦ ποιμνίου του. Δό¬ξασε τήν Ἐκκλησία καί τήν δοξάζει. Εἶναι ὁ μέγας οἰκουμενικός διδάσκαλός της.
     Μέ τά συνγράματά του τρέφει τήν Ἐκκλησία μέ τό θεῖο μάννα τῆς εὐαγνελικῆς διδαχῆς. Μέ τή ρητορική του τέχνη τέρπει τό ἀκροατήριο καί τούς ἀναννώστες του.
    Μόνο ἐπίθετα στόν ὑπερθετικό βαθμό μποροῦν νά χαρακτηρίσουν τίς ἀρετές του, τό ἦθος του, τό φρόνημά του, τήν ἀνάπη του γιά τήν Ἐκκλησία καί τόν λαό της καί τούς κοινωνικῶς πάσχοντες. Ὁ διωγμός, ἡ ἐξορία καί οἱ κατατρεγμοί τόν κατέστησαν μαρτυρικότατο, μάρτυρα τῆς Ἐκκλησίας καί ἁγιότατο ποιμένα καί πατέρα.
    Βαθύτατος θεολόγος, ἐπρόσφερε ἐλαφρότατα τήν ὑψηλή διδασκαλία του, σοφότατος, ἔδινε τή σοφία κεκαθαρμένη καί ἁνιασμένη. Πλουσιότατος στήν γνώση τῆς Γραφῆς, τή μετέδιδε μέ περισσή ἁπλότητα, ὥστε νά γίνεται κατανοητός.
Ἐκκλησιαστικότατος καί ἱερότατος ἀπεδείχθη τῆς ἱερωσύνης ὁ ἐξοχότατοτος καί τῆς 'Εκκλησίας ὁ τέλειος ὀργανωτής.
    «Ἄλλοι βασιλείας ὅροι καί ἄλλοι ἱερωσύνης, ἀλλ' αὕτη μείζων ἐκείνης» ἔλεγε. Δηλαδή μέ ἄλλους ὅρους κυβερνοῦν οἱ βασιλεῖς καί μέ ἄλλους οἱ ἱερεῖς καί είναι σαφῶς ἡ ἱερωσύνη π ιό μεγάλη.
    Μέ τά πολυπληθῆ συγγράμματά του εἶναι πάντοτε ὁ Μέγας Διδάσκαλος τῆς οἰκουμένης. Ἰσάξιος τοῦ Μ. Βασιλείου, τοῦ Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου καί τοῦ Γρηγορίου Νύσσης.

 

 


   Πέθανε στίς 14 Σεπτεμβρίου τοῦ 407 στά Κόμενα, τοῦ Πόντου καθώς μεταφερόταν στήν πιό ἀπρόσιτη ἐξορία καί μόνωση, στήν Πιτυούντα. Τήν μνήμη του τιμᾶ ἡ Ἐκκλησία μας στίς 13 Νοεμβρίου, στίς 27 Ἰανουαρίου καί στίς 30 Ἰανουαρίου. Τή θεία λειτουργία του τελεῖ καθημερινά ὁλόκληρη ἡ Ὀρθοδοξία. Καί λέει: «Ἄξιον καί δίκαιον σέ ὑμνεῖν, σέ εὐλογεῖν, σέ αἰνεῖν. σοί εὐχαριστεῖν, σέ προσκυνεῖν ἐν παντί τόπῳ τῆς δεσποτείας σου».


ΚΙΜΩΝ ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ