Βίος ἑόρτιος καί βίος ἀνεόρτιος

 

 

Καί ἐνῶ ἡ κτίση βιώνει τό θαῦμα τῆς ἀνοιξιάτικης παλιγγενεσίας καί ἀναπέμπει ὠδή μυριόστομη πρός τόν Δημιουργό τοῦ σύμπαντος ἡ ἐλευθερία, προνόμιο τῶν λογικῶν ὄντων, διαφοροποιεῖ καί τόν τρόπο συμμετοχῆς στό ἑόρτιο γεγονός.
    Ἄς ξεκινήσουμε ἀπό τόν Μ. Βασίλειο καί τόν πανέμορφο Πόντο1 ὅπου μαζί μέ τόν ὑπέροχο φίλο του Γρηγόριο ἑτοιμάζουν τήν περιώνυμη «Φιλοκαλία2». Τό ἐξαίσιο τοπίο στή μαγεία τῆς ἄνοιξης τόν προκαλεῖ νά πάρει θέση. Καί ἀφοῦ προτάξει τήν ἀσύλληπτης λογοτεχνικῆς ἀξίας περιγραφή τοῦ φυσικοῦ κάλλους τῆς περιοχῆς, ἐπισημαίνει: «ἐμοί δε οὐ σχολή τούτοις προσέχειν τόν νοῦν (δέν θά ἐπικεντρωθῶ σ’ αὐτά), ὅ δε σπουδαῖον μέν εἰπεῖν, τοῦ χωρίου ἥδιστον, ἐμοί πάντων καρπῶν τήν ἡσυχίαν τρέφει3»! Ἑόρτιος βίος γιά τόν Βασίλειο δέν σημαίνει ἄνευ ὅρων παράδοση στά θέλγητρα τῆς ἀνοιξιάτικης οἰστρηλασίας οὔτε ὅμως παρεξήγηση τοῦ μεγαλείου τῆς φύσεως.
Σέ ἔσχατη ἀνάλυση, ἑόρτιος βίος μπορεῖ νά σημαίνει «χαίρειν ἐν τοῖς παθήμασιν» (Κολ. 1:24) μέ τήν ἐλπίδα κραταιά, πάντοτε, στό βάθος τῆς ὕπαρξης. Εἶναι ὁ βίος μέ ὅραμα ὑπέρβασης ὁρίων τοῦ ἐφημέρου, ἔχοντας ὑπόδειγμα σταθερό πρότυπα, ὅπως τῶν ἁγίων πού προαναφέρθηκαν.
    Ὁ ἀνέορτος βίος – καθώς δέν ἐπωφελεῖται ἀπό τό ἑορταστικό γεγονός- παρομοιάζεται μέ ὁδό μακρά «ἀπανδόκευτο», πορεία δηλ. χωρίς σταθμό καί φιλόξενο κατάλυμα4 . Γιατί, σημειώνει ὁ Emil Dukheim (1857-1917), ἡ ἑορτή «νοηματίζει τόν χρόνο» δηλ. τό γίγνεσθαι στόν χῶρο, κυρίως στό πρόσωπο ἤ τή συνείδηση τοῦ μέλους μιᾶς κοινωνίας. Ἡ ἔλλειψη τοῦ ἑορταστικοῦ φαινομένου ἤ ἀλλοιῶς στό κενό πού προκλήθηκε ἐξ αἰτίας της, τώρα μορφάζει ἀπειλητικά τό φάσμα τῆς καρδίας καί ἀνεστιότητας τοῦ βίου μέ ἀπρόβλεπτες συνέπειες. Πρόκειται ὡστόσο γιά θέμα ἁρμοδιότητας μᾶλλον τῆς ψυχιατρικῆς ἤ τῆς ψυχοπαθολογίας.

 

 

   Ἐπιστρέφοντας στό κυρίως ζητούμενο, τήν πραγμάτωση δηλαδή ἀρετῶν ἀναγνωρίσιμων στό πρόσωπο τοῦ ἀνθρώπου, μέ τίς ὁποῖες δηλώνεται ἡ ἰδιαιτερότητα τῆς φύσεως, θά ἦταν σκόπιμο νά τονισθεῖ ὅτι ὁ ἑόρτιος βίος συνιστᾶται ἀπό βιώματα καί αἰσθήματα πού ἑδράζονται στό ὑπαρξιακό βάθος. Ἡ ἀνάδυση καί συγκρότησή τους σέ ἑνιαία στάση νηφαλιότητας ἀπέναντι στή ροή τῶν πραγμάτων τοῦ κόσμου σημαίνει διαρκῆ προσπάθεια, συχνά ἐπώδυνη, «ἄχρις οὗ μορφωθεῖ Χριστός ἐν ὑμῖν5 ».
    Και ὁριστικό σημεῖο εἶναι ἡ διεξαγωγή τοῦ ἀγώνα μέσα σέ κλίμα ἐγκαρτέρησης καί «χαρμολύπης» μέχρι τήν τελική ν.ικη. Ἀγώνας εἰρηνικός μέ ἀφετηρία καί στόχο τήν πραγματικότητα, ὅπως αὐτή συνοψίζεται στόν ἀδιάψευστο λόγο: «ἐν τῷ κόσμῳ θλίψιν ἕξετε, ἀλλά θαρσεῖτε· ἐγώ νενίκηκα τόν κόσμον6». Ὁ βίος ὁ ἑόρτιος δέν εἶναι ἀποδέκτης μόνο «φαιδρῶν» μηνυμάτων οὔτε μόνο φορέας πρόσκαιρης ἱκανοποίησηης τῶν αἰσθήσεων· εἶναι πρωτίστως βίος σταυροαναστάσιμος, ἄρα προσγειωμένος στήν ὀδύνη τοῦ Σταυροῦ καί τοῦ τάφου τοῦ Χριστοῦ μέ πρόσβαση καί προσδοκία στό πνεῦμα καί τήν ἔννοια τοῦ ὕμνου: «Χθές συνεθαπτόμην Σοι Χριστέ, συνεγείρομαι σήμερον ἀναστάντι Σοι7».
    Γίνεται σαφές ὅτι τά βιώματα αὐτῆς τῆς τάξεως οὐδέποτε προκύπτουν κάτω ἀπό συνθῆκες ὁμαλοῦ καί ἀδιατάρακτου βίου. Σφυρηλατοῦνται μᾶλλον στήν «ὑψικάμινο» τοῦ χρέους καί στόν αγώνα κατά τῆς φθορᾶς καί τοῦ θανάτου πού συνεπάγεται ἡ ροπή τῆς ἁμαρτίας μέσα στή ροή τοῦ εἰκονικοῦ χρόνου καί τοῦ ἐφήμερου κόσμου. Εἶναι ἡ διαπάλη τῆς ὑπέρβασης πού συνιστᾶ τό νόημα τοῦ βίου καί συναρτᾶται μέ τή δόξα τοῦ Θεοῦ, κατά τό ρῆμα: «εἴτε οὖν ἐσθίετε, εἴτε πίνετε, εἴτε ποιεῖτε, πάντα εἰς δόξαν Θεοῦ ποιεῖτε8». Ἡ συνειδητοποίηση καί ἄσκηση τοῦ ἤθους αὐτοῦ τῆς ἐκκλησίας εἶναι θέμα καί ρεαλιστικῆς ἀντιμετώπισης τῆς ἑορτῆς ἀλλά καί καθημερινότητας τοῦ βίου. Τοῦτο σημαίνει κάθαρση ἀμφοτέρων ἀπό τήν ἁμαρτία ὅσο καί ἀπό ἄσκοπους θορύβους καί ἐπιδείξεις ἐντυπωσιασμοῦ, ἀπό κάθε περιττό καί κίβδηλο.
    Ἄς ἀφήσουμε ὅμως τόν θεολόγο Γρηγόριο νά συμπληρώσει, ἐπισφραγίζοντας τά παραπάνω, μέ λόγο αὐθεντικό καί ἐπίκαιρο, πού ἡ ἐποχή μας δέν τολμᾶ νά ἀρθρώσει!
    «Τοιγαροῦν ἑορτάσωμεν μή πανηγυρικῶς ἀλλά θεϊκῶς. Μή κοσμικῶς ἀλλ’ ὑπερκοσμίως. Μή τά ἡμέτερα ἀλλά τά τοῦ ἡμετέρου, μᾶλλον δέ τοῦ Δεσπότου. Μή τά τῆς ἀσθενείας ἀλλά τῆς ἰατρείας· μή τά τῆς πλάσεως ἀλλά τά τῆς ἀναπλάσεως. Ἔσται δέ τοῦτο πῶς; Μή πρόθυμα στεφανώσωμεν, μή χορούς συστησώμεθα· μή κοσμήσωμεν ἀγυιάς, μή ὀφθαμόν ἑστιάσωμεν, μή ὄσφρησιν ἀκηλύνωμεν, μή γεῦσιν καταπορνεύσωμεν, μή ἁφῇ χαρισώμεθα, ταῖς προχείροις τῇ κακίᾳ ὁδοῖς καί εἰσόδοις τῆς ἁμαρτίας9»

 

ΝΙΚΟΛΑΟΣ Κ. ΜΑΡΚΑΝΤΩΝΗΣ
Ἐπίτιμος σχολικός σύμβουλος θεολόγων

 

1. Εἶναι βέβαιον ὅτι ἡ οἰκογένεια τοῦ Βασιλείου διατηροῦσε στήν περιοχή μεγάλο κτῆμα, πού ἀργότερα θά ἐνίσχυε οἰκονομικά τό ἔργο τῆς Βασιλειάδας.
    2. Πρόκειται γιά ἐπιλογή σπουδαίων κειμένων, τοῦ Ὠριγένη κ. ἄ., πού ἔγιναν ἀφορμή νά κωδικοποιηθοῦν ἱερά κείμενα καί ἀποφθέγματα πατέρων, τά λεγόμενα Florilegia.
   3. Γρηγορίῳ τῷ ἀδελφῷ, Ἐπιστολή 14 Βιβλιοθ. Ἑλλήνων Πατέρων καί ἐκκλησιαστικῶν συγγραφέων, τόμος 55, 35, 9-10. Ἀπ. Διακονία, Ἀθῆναι 1977.
     4. Ἀντίθετα τό ἑορταστικό φαινόμενο βιώνεται ὡς μόνιμη παρουσία πληρότητας καί ἱκανοποίησης ἀναγκῶν ὄχι ἀποκλειστικά πνευματικῶν, ἀλλά τό συναμφότερον, καθώς μετέχει ὅλος ὁ ἄνθρωπος.
     5. Γαλ. 4:19.
     6. Ἰω. 16:33.
     7. Ἰ. Δαμασκηνοῦ, κανών ἀναστάσιμος, ὠδή γ΄.
     8. Α΄ Κορ. 10:31.
   9. Βιβλιοθήκη Ἑλλήνων Πατέρων καί Ἐκκλησιαστικῶν Συγγραφέων (Β.Ε.Π.Σ.), τόμος 60, 65, 316, 14-15, Ἀθῆναι 1980.
 

 

 


 

Οκτώ τ' Απρίλη, Πασχαλιά

 

 

 

 

Οκτώ τ' Απρίλη φέτος Πασχαλιά γιορτάζουν
Ορθόδοξοι, Προτεστάντες, Ρωμαιοκαθολικοί,
και στου κενού μνημείου τη θωριά σιγάζουν
απίστων ανεμόκοποι λακτισμοί.

 

Οκτώ τ' Απρίλη και Νισσάν 20
του έτους 5767
Χριστέ, το διάβα Σου ανάμεσό τους δεν νοήσαν
κι ακόμη σε αναμένουν στα σκαλιά

 

Οκτώ τ' Απρίλη λένε ο Βούδας πως γεννήθηκε
σε χρόνια π.Χ. 563
ποιούς φώτισε, ποιούς σκότισε δεν μάθαμε.
Ας είναι. Έχει μπροστά της δρόμο να διαβεί η Ασία.

 

Οκτώ τ' Απρίλη Πάσχα
μα και του Ευαγγελισμού
σημαίνουν στα Ιεροσόλυμα
δυό χαρές, δυό γιορτασμούς, δυό Πασχαλιές,
δυό αναστάσεις της ψυχής σ' όλους ευχόμεθα.

 


                                                                                                                                                                                               Χάρης Βεριτάς

 

 

 

Εκδήλωση για τα 130 χρόνια του Συλλόγου "Ανάπλασις"

 

 

   Με μεγάλη επιτυχία πραγματοποιήθηκε η έναρξη των εκδηλώσεων για τα 130 χρόνια του Συλλόγου «Ανάπλασις» με την κοπή της πίτας του Συλλόγου. Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στο Πολιτιστικό Κέντρο της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών στις 29 Ιανουαρίου 2017 στις 6:00 μ.μ. Αρχικά ομίλησε ο ομότιμος καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών και επίτιμος πρόεδρος της «Αναπλάσεως» κ. Γεώργιος Γαλίτης. Ακολούθως έλαβε τον λόγο ο πρόεδρος του Συλλόγου π. Γεώργιος Κανάκης. Την παρουσίαση των ομιλητών έκανε ο ταμίας του Συλλόγου κ. Γρηγόρης Ταπεινός,  οποίος και απηύθυνε σύντομο χαιρετισμό. Την εκδήλωση πλαισίωσε με ωραίο πρόγραμμα το μουσικό σχήμα «Άγκιστρα μάτια». Ακολούθησε η καθιερωμένη ετήσια κοπή της πίτας του Συλλόγου και πλούσιος μπουφές.


   Η «Ανάπλασις» ευχαριστεί και μέσα από την ιστοσελίδα αυτή τον Μακαριώτατο Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ.κ. Ιερώνυμο για την παραχώρηση του κτιρίου του Πολιτιστικού Κέντρου της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών. Ευχαριστεί επίσης και τον άοκνο π. Ζήση Κτενίδη, υπεύθυνο του Πολιτιστικού Κέντρου για την διαρκή φροντίδα του και την απρόσκοπτη συνεργασία του μαζί μας.


   Στη συνέχεια παραθέτουμε βίντεο με τις ομιλιές του καθηγητού κ. Γ. Γαλίτη  , και του αιδεσιμολογιωτάτου π. Γ. Κανάκη.

 

 

 

 

 

Το Τριώδιον. Η περίοδος της χαρμολύπης.

 

 

 

Η περίοδος της χαρμολύπης

 

 

Η Α' Κυριακή των Νηστειών αφιερώνεται στην ανάμνηση της αναστηλώσεως των αγίων και σεπτών εικόνων. Πρόκειται για το θρίαμβο της εκκλησιαστικής εικόνας, η οποία κακοποιήθηκε επί εκατό και πλέον χρόνια, σε μια διαμάχη εξοντωτική μεταξύ του Κράτους και της Εκκλησίας.
Η Εικονομαχία, ωs πραγματικότητα ιστορικά, έφερε στη δίνη της αδιαλλαξίας και του πάθους αυτοκράτορες με άριστη στρατιωτική παρουσία και γι' αυτό ονομαστούς και σεβαστούς, όπως τον γενάρχη των Ισαύρων Λέοντα τον Γ και Κωνσταντίνο τον Ε', και αμαύρωσε το μεγαλείο και τα επιτεύγματά του σ' όλους τους τομείς της πολιτικής και πολιτιστικής τους δράσεως.

 


Αποτέλεσε την περιφρόνηση και την καταστροφή ενός παθολογικού ευσεβισμού ¬pietismus-, μιας ηθικολογίας ανεικόνιστης και μιας συντηρητικότητας a priori, ανερμάτιστης και παραδοσιακά αμαρτωλής. Η ορθόδοξη εικόνα για τους εικονόφοβους είναι απαράδεκτη και απορριπτέα, επειδή υπενθύμιζε τη «μέθεξη», αλλά και την «ουσία» μιας εσωτερικής ζωής. Γι' αυτούς υπάρχει η τάση αντικαταστάσεως, από τις ουσιαστικής παραδόσεως τις εικόνας, με μια τυφλή και γυμνή τυπολατρία.

 

 


Για την Εκκλησία, η καταστροφική αυτή μανία αποτέλεσε μία νίκη θριαμβευτική. Πριν από την εικονοφοβία οι ορθόδοξοι δεν είχαν σαφή συνείδηση για τη σπουδαιότητα, άλλα και για τη χρήση της θρησκευτικής εικόνας. Όμως η συμπεριφορά των διωκτών και η καρτερία των Ομολογητών της 'Ορθοδοξίας θα υπογραμμίσουν μια για πάντα τί σημασία της εικόνας.
Μέσα στη φωτιά του αγώνα, η Εκκλησία βρήκε άξια λόγια και δογματικές ιδέες, για να εκφράσει τον πλούτο και το βάθος της διδασκαλίας της. Η ομολογία της επισφραγίστηκε από το αίμα των Μαρτύρων και των Ομολογητών και μόρφωσε ανεκτίμητο θησαυρό, του όποιου είμαστε κληρονόμοι και που στην εποχή μας έχει ιδιαίτερη επικαιρότητα.

Ο θρίαμβος της θρησκευτικής εικόνας κατέδειξε το θεολογικό της περιεχόμενο, αλλά και τη στενή σχέση μεταξύ αιτία και των πιστών. Έτσι, εικόνα μπορεί να χαρακτηριστεί σαν εκφραστή θεολογικού βάθους και τρόπου μεσολαβητικός μεταξύ προσευχόμενου και πρωτοτύπου. Εξάλλου, «οι εικόναες, κατά την άποψη του  Μεγάλου Βασιλείου, είναι το βιβλίο των αγραμμάτων».
Η Β' Κυριακή των Νηστειών μας υπενθυμίζει τους αγώνες του αρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης Γρηγορίου του Παλαμά, ο οποίος, εν Συνόδῳ, καταδίκασε τις αριστοτελικές σκέψειs των δυτικών μοναχών Βαρλαάμ και Ακινδύνου, οι όποιοι μόναζαν στην Καλαβρία της 'Ιταλίας, Έλληνες την καταγωγή, και πολέμησαν το κίνημα των Ησυχαστών του Αγίου "Όρους.

 


Αρχικά, η πολεμική τους άρχισε στη Πανδιδακτήριο της Κωνσταντινουπόλεως, Όπου και δίδασκαν φιλοσοφία, αλλά η διδασκαλία τους θεωρήθηκε αιρετική, σκανδάλισαν τους φοιτητές και τους συνάδελφους τους, και ο Καντακουζηνός, διευθυντής του Πανδιδακτηρίου, αναγκάστηκε να αποπέμψει τους δύο μοναχούς, οι όποιοι εγκαταστάθηκαν στη Θεσσαλονίκη, για να παρακολουθούν τις «κινήσεις» των αγιορειτών μοναχών. Εδώ, έγραφαν και κήρυτταν εναντίον των ομφαλοσκόπων μοναχών του 'Ησυχασμού, και ο Μητροπολίτης Γρηγόριος ο Παλαμάς, ο οποίος παλαιά υπήρξε αδελφός της μονής Βατοπαιδίου, πολέμησε τις κακόβουλες επιθέσεις των ιταλών μοναχών. Πάντως, οι Δυτικοί αριστοτελίζουν, οι δε Ανατολικοί πλατωνίζουν, και αυτό οδηγεί τη σκέψη των Δυτικών σε πρακτικούς δρόμους. Δικαιολογημένα, ο υμνογράφος του Κοντακίου της εορτής τον χαρακτηρίζει ως «Τό τῆς σοφίας ἱερόν καί θεῖον όργανον, θεολογίας την λαμπράν συμφώνως σάλπιγγα…».

 


Την Τρίτη Κυριακή των Νηστειών εορτάζεται η προσκύνηση του Τιμίου Σταυρού. Χαρακτηρίζεται, μάλιστα, ως Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως. Ο Σταυρός, το ξύλο της ατιμώσεως και του ευτελισμού της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, γίνεται το σύμβολο της Νίκης και όχι του θανάτου. Ο Χριστός νίκησε το θάνατο διά του θανάτου. Είναι η έκφραση της ζωής, μέσα από την πορεία των παθημάτων, των πόνων, των πτώσεων και των θλίψεων.

 

 


Όμως, ο άνθρωπος από τη φύση του είναι θεοτρεπής. Βρίσκει την ελπίδα, μέσα από τον ίδιο το Σταυρό, γιατί ακριβώς δεν είναι το τέρμα και το τέλμα των προσπαθειών του, αλλά η ελπίδα για νέους αγώνες και προσπάθειες, αφού αντιφέγγει το φως της Αναστάσεως και του θριάμβου της Εκκλησίας. Γίνεται το σημείο της πραγματικής χαράς, αποβαίνει ράβδος δυνάμεως, Όπλο ειρήνης στο φόβο και τον τρόμο. Με το Σταυρό διαλύθηκε η φθορά, άνθισε η αφθαρσία, θεώθηκαν οι άνθρωποι, αλλά για πάντα καταβλήθηκε η δύναμη του Διαβόλου.

 


Ο Σταυρός εκφράζει το μυστήριο του κέντρου. Είναι διάχυση, εκπόρευση και επίσης συνάθροιση και άνακεφαλαίωση. Είναι το μοναδικό απ' όλα τα σύμβολα. Έχει ολοκληρωτική σημασία και είναι το πλέον καθολικό από τα κοσμικά σχήματα, ενώ όλοι οι πολιτισμοί του παραχώρησαν ιδιαίτερη θέση. Αποτελεί το βασικό στοιχείο του σχήματος των εικόνων του κόσμου και ιδιαίτερα του ιερού χώρου.
Είναι ακόμη σύμβολο του χώρου και του χρόνου και αποκτά μια προνομιούχο ιδιοκτησία, η οποία επιτρέπει να εκφράσει το μυστήριο του έμψυχου κόσμου. 'Υπερτονίζεται, όμως, μια πραγματική υπέρθεση, η οποία έχει αναφορά στον κοσμικό ναό και εκφράζεται με την Εκκλησία.
Ο Σταυρός του Χριστού δεν είναι ούτε πανθεϊστικής τάξεως και σημασίας ούτε μόνο μιας τάξεως φυσικής. Η ύπαρξή του, μέσα στον κόσμο, είναι έργο της παγκόσμιας δημιουργικής αγάπης του Ιησού. Τα αισθητά σύμβολα αποτελούν τη δίοδο μεταφοράς του ανθρώπου και ανοίγουν τα πνευματικά του μάτια στις μεταφυσικές πραγματικότητες.
Σταυρέ, που φύτρωσες στη γη, φέρει τον καρπό σου στον ουρανό. Με το όνομά σου αγκαλιάζεις τον κόσμο, το σύμπαν. Χαίρε εσύ Σταυρέ, που συγκρατεί τον κύκλο του κόσμου. Χαίρε Σταυρέ, που μπόρεσες να δώσεις, με τη μορφή σου, την έννοια του βάθους. Είσαι ο πόλος και η ακίνητη μηχανή ενός κόσμου «ἐν κινήσει». Παραμένεις σταθερός, ενώ ο κόσμος περιστρέφεται.
Ο υμνογράφος της εορτής, έμπλεως χαράς, γιατί βιώνει πρώτος το βάθος της σημασίας του Σταυρού, συνιστά, με τρόπο διαχρονικό, και προσκαλεί όλους σ' αυτή την προσέγγιση, όχι με πόνο και θλίψη, γιατί αυτά. τα συναισθήματα δεν ταιριάζουν στους πιστούς, αλλά με πλησμονή ευφρόσυνης και χαράς.


Δεῦτε πιστοί, τό ζωοποιόν ξῦλον προσκυνήiσωμεν ...
'Εν φωναῖς ἀλαλάξωμεν, ἐν ὡδαῖς μεγαλύνωμεν,
Τόν Σταυρόν τόν τίμιον ἁσπαζόμενοι ...
Εὐφραίνου, ἀγάλλου ἡ 'Εκκλησία τοῦ Θεοῦ,
Τό τρισόλβιον ξύλο προσκυνοῦσα σήμερον
Τοῦ παναγίου Σταυροῦ Χριστοῦ ...


Η Κυριακή που ἀκολουθεῖ, Τετάρτη των Νηστειών, τιμά ιδιαίτερα ένα μεγάλο άγιο της 'Εκκλησίας μας. Πρόκειται για το Σιναΐτη άγιο Ιωάννη τns «Κλίμακος». Το συναξάρι του μάλιστα αναφέρει: «τεσσαράκοντα ἔτη διαπεράvαs ἐν διαικαεῖ θείῳ ἔρωτι, καί πυρί θείας ἀγάπηs ἀεί πvρπολούμεvοs ... Ὁ δέ δρόμος αὐτοῦ προσευχή ἦν ἀένναος καί πρός Θεόν ἔρως ἀνείκαστος». Ο λόγος, που η προσωπικότητα του αγίου στην περίοδο τηs Σαρακοστής, είναι η προβολή της αντοχής του στο θέμα της νηστείας, αλλά και η συνήθεια των μοναστηριών να διαβάζουν το περιεχόμενο της «Κλίμακος».

 


Το περιεχόμενο της «Κλίμακος» αποδεικνύει ότι ο «Άγιος υπήρξε ο θεωρητικός της πράξεως και ο πρακτικός του θεωρητικού πνευματικού βίου». Π.Β. Πάσχου, Ὁ Γλυκασμός τῶv Ἀγγέλων, Α.Δ. 1983, σελ. 140. Ο ηγούμενος της Μονής Σινά, Ιωάννης, σχεδόν, διέταξε τον άγιο να καταγράψει τις μυστικές του βιωματικές εμπειρίες και εκείνος πήρε την ανηφοριά του δρόμου του θεοβάδιστου, στη θείο και άδυτο γνόφο, σε μια κίνηση ομοιότροπη εκείνης του Μωυσή, ώστε να έχει μεγαλύτερη θέα του αθέατου και να δεχτεί το φωτισμό, υποβοηθούμενος από τα σκαλοπάτια της ουράνιας κλίμακας.

Μέσα απ' αυτή τη νοερή και υπέρκοσμια κλίμακα, κατέγραψε τη δική του κλίμακα των αρετών, δεχόμενος το θείο έκπαγλο φωτισμό και μας παρέδωσε τις νέες θεοχάρακτες πλάκες, με τις οποίες, με τρόπο κλιμακωτό και ανάντη, μπορούμε να ανεβούμε την κλίμακα του Ιακώβ, στην κορυφή της οποίας δεσπόζει ο Παντοκράτορας και Χρονοκράτορας Θεός.
Ένα μικρό απόσπασμα της «Κλίμακας» είναι χαρακτηριστικό της θαβώριας σκέψεώς του: «Ἡ ἥμερn καί ἴσια ψυχή ἔχει σύντροφο τήν ταπείvωσιν, μά ἡ πoνηρή εἶναι σκλάβα τῆς ὑπερηφάνειας. Ἡ ἥμερη ψυχή γεμώνει ἁγίαν γνῶσιν, μά ἡ αὐστηρή καί σκληρά τυφλώνεται ἀπό σκότος καί ἀγνωσίαν».
Η Ε' Κυριακή κλείνει τον κύκλο της Σαρακοστής με την προβολή της αγίας Μαρίας της Αιγυπτίαs, ο βίος και η πολιτεία της οποίας μπορούν να αποτελέσουν μυθιστοριιματική καταγραφή και εξιστόρηση. Η πρώτη της ομορφιά, αυτό το δέλεαρ της αμαρτίας, την οδήγησε στην αμαρτωλή βιωτή, προσφέροντας την ομορφιά του πλάστη της, απερίσκεπτα, στο βούρκο των απολαύσεων. "Έγινε, κοντολογίς, σκεύος ηδονής και προσφοράς αμαρτωλής.

 

 


Η εορτή της Υψώσεως του τιμίου Σταυρού και το αδύνατο της εισόδου στο ναό της Αναστάσεως των Ιεροσολύμων είναι η αιτία της μεταμέλειάς της. 'Έτσι, «τῆς ἁμαρτίας τήν ἀχλύν ἐκφυγοῦσα, τῆς μετανοίας τῷ φωτί αὐγασθεῖσα, τήν σήν καρδίαν, ἔνδοξε προσῆξας τῷ Χριστῷ, τούτου τήν πανάμωμον καί ἁγίαν μητέρα, πρέσβυν συμπαθέστατον, προσενέγκασα· ὅθεν, καί τῶν πταισμάτων εὗρες ἀποχή, καί σύν ἀγγέλοι ἀεί ἐπαγγέλλεσαι».
Η γυναίκα της αμαρτίας γίνεται φιλόθεος και φιλόχριστος. Η ψυχή της προσφέρεται ολοκληρωτικά στη Νυμφίο της, κατενύγη στο πνεύμα, πληγώθηκε για τον πρότερο βίο της και δάκρυσε δάκρυα μετανοίας και παρακλήσεων. Πέρασε τον Ιορδάνη ποταμό και χάθηκε στην ερημιά, «ὡς στρουθίον μονάζον ἐπί δώματος». Σαράντα επτά συναπτά έτη μοναχή και μόνη προσπάθησε να πλύνει το κακό που η ομορφιά της προξένησε σε όσους των πλησίασαν. Στο τέλος της σκληρής, αλλά αγγελοτόκου ερήμου, προαισθανόμενη τω τέλος της θέλησε να κοινωνήσει των αχράντων Μυστηρίων και να καταξιωθεί της μεγάλης τιμής να γίνει σύναιμη και σύσσωμη με το Χριστό, που τόσο Τον πλήγωσε.

 


Με θεϊκή παρεμβολή συναντάται με των ερημίτη αββά Ζωσιμά και του αποκαλύπτει την επιθυμία της να την κοινωνήσει. Ο αββάς των κοινώνησε τον ερχόμενο χρόνο και συγκεκριμένα τη Μεγάλη Πέμπτη. Θεία παρακινήσει, ο αββάς Ζωσιμάς, μετά από ένα χρόνο, τη βρήκε νεκρή και πλάι της πλάκα με τις λέξεις: «Ἀββᾶ Ζωσιμᾶ, θάψον ὧδε τό σῶμα τῆς ἀθλίας Μαρίας. Ἀπέθανον τήν αὐτήν ἡμέραν καθ’ ἥν ἐκοινώνησα τῶν Ἀχράντων Μυστηρίων. Εὔχου ὑπέρ ἐμοῦ».
Η Ε' Κυριακή τερματίζει το Σαρακονθήμερο, ενώ ο της πνευματικής πλησμονής, έξω από κάθε αδολεσχία ράθυμης ζωής, κορυφώνεται. Η προβολή του παραδείγματος της αγίας έχει ύψιστη σημασία και οι Πατέρες της Εκκλησίας θέλησαν να υπερτονίσουν την απεριόριστη φιλανθρωπία του Θεού, ο οποίος δέχεται τα παιδιά Του, όσο βάρος αν σηκώνουν απ' την αμαρτωλή τους πορεία. Η Μετάνοια ανοίγει τις θύρες του Παραδείσου, αλλά και την αγκαλιά του Η Κυριακή των Βαΐων είναι το προανάκρουσμα της χαρμολύπης. Ο Χριστός καθήμενος «ἐπί πώλου ὄνου», απλά αλλά θριαμβικά έμπαινε στήν Πόλη των Πατέρων των 'Εβραίων, ενώ τα πλήθη τον επευφημούσαν με το «Ὠσαννά τῷ Υἱῷ Δαβίδ· εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου, ὁ βασιλεύς τοῦ Ἰσραήλ». Χαρά και αγαλλίαση, επευφημίες και ζητωκραυγές ἀπό μεγάλους και μικρούς, για να πληρωθεί και η προφητεία τού Προφητική Ζαχαρίου: «Χαῖρε Σφόδρα, θυγάτερ Σιών· Ἰδού ὁ Βασιλεύς σου ἔρχεταί σοι πραΰς καί ἐπιβεβηκώς ἐπί ὑποζύγιον καί πῶλον νέον, υἱόν ὑποζυγίου».

 


Η Κυριακή των Βαΐων αποτελεί το μεταίχμιο ανάμεσα στη Μεγάλη Σαρακοστή και τη Μεγάλη 'Εβδομάδα. Γιατί, όμως, η εβδομάδα των Παθών χαρακτηρίζεται ως «Μεγάλη»; Θεωρούμε ότι την καλύτερη απάντηση δίνει ο ιερός Χρυσόστομοs: «Μεγάλην Ἑβδομάσα καλοῦμεν αὐτήν, οὐκ ἐπειδή μεῖχον ἔχουσι μῆκος τῶν ἄλλων ἁπαςῶν αἱ ταύτης ἡμέραι, οὐδέ ἐπειδή πλείους τον ἀριθμόν, ἀλλ’ ἐπειδή μεγάλα ἡμῖν γέγονεν ἐν αὐτῇ παρά τοῦ Δεσπότου κατορθώματα καί γάρ ἐν αὐτῇ τῇ ἑβδομάδι τῇ μεγάλῃ, ἡ χρονία τοῦ διαβόλου κατελύθη τυραννίς· ὁ θάνατος ἐσβέσθη· ὁ ἰσχυρισμός ἐδέθη· τά σκεύη αὐτοῦ διηρπάγη· ἡ ἁμαρτία ἀνῃρέθη … ὁ τῆς εἰρήνης Θεός εἰρηνοποίησε τά ἄνω καί τά ἐπί τῆς γῆς· διά τοῦτο Μεγάλη καλεῖται Ἑβδομάς».

 

Νικόλαος Δ. Πάσσας, Δρ Θ.

 

Ψυχοσάββατο

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ
ΓΕΝΙΚΗΣ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΩΣ
τοῦ Συλλόγου «ΑΝΑΠΛΑΣΙΣ»

 

   Καλοῦνται τά μέλη τοῦ Συλλόγου «ΑΝΑΠΛΑΣΙΣ» νά προσέλθουν στήν τακτική Γενική Συνέλευση τῶν μελῶν, ἡ ὁποία θά γίνει τήν 21η Φεβρουαρίου 2017, ἡμέρα Τρίτη καί ὥρα 11:00 π.μ., στά γραφεῖα τοῦ Συλλόγου (Ἰουλιανοῦ 17 & Μαυρομματαίων, 3ος ὄροφος).


   Ἐάν, ὅπως συνήθως συμβαίνει, δέν ἐπιτευχθεῖ ἀπαρτία, ἡ Συνέλευση θά γίνει στόν ἴδιο τόπο καί ὥρα 19:00, τήν Τρίτη 28η Φεβρουαρίου 2017, ὁσωνδήποτε μελῶν παρόντων.

 

Θέματα


1. Ἔκθεση πεπραγμένων ὑπό τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου ἔτους 2016
2. Ἀπολογισμός ἐσόδων καί ἐξόδων ἔτους 2016
3. Ἔκθεση ἐξελεγκτικῆς Ἐπιτροπῆς διαχειρίσεως ἔτους 2016
4. Προϋπολογισμός τοῦ ἔτους 2017
5. Συζήτηση ἐπί θεμάτων τοῦ Συλλόγου


Ὁ Πρόεδρος τοῦ Δ.Σ.
π. Γεώργιος Κανάκης
 

 

 

Το Κοιμητήριο ως τόπος αναπαύσεως και μνήμης

 


«Επιστρέφουμε στα Κοιμητήρια

για ν' αναμνησθούμε και να τιμήσουμε τούς Νεκρούς», Κώστας Ε. Τσιρόπουλος

 

 


   Έζησες τα πρώτα σου χρόνια σ' ένα χωριό, στο όποιο το Κοιμητήριο ήταν, όπως παλαιοτέρα, δίπλα στον ενοριακό ναό. ‘Ετσι, πηγαίνοντας για εκκλησιασμό, έπρεπε εξάπαντος να περάσεις από το δρομάκι που ήταν πάνω απ' αυτό, το όποιο σ' όλες τις εποχές είχε πάντα κάτι το διαφορετικό να δείξει, να σου φανερώσει. Μια μελαγχολική έκφραση το φθινόπωρο και το χειμώνα, αντίθετα με την άνοιξη που μοσχοβολούσε ο τόπος από τα λουλούδια, ενώ το καλοκαίρι το μοσχοθυμίαμα, με το όποιο θύμιαζαν τους τάφους, έσερνε μαζί του και την ιδιότυπη ευωδία του ξεραμένου χορταριού.
   Τα χρόνια πέρασαν- μαζί μ' αυτά και μια μεγάλη μερίδα ανθρώπων του χωριού, που θάφτηκαν σ' εκείνα τα αργιλώδη, σκουρόχρωμα, καφετιά χώματα. Ωστόσο, σήμερα, Ψυχοσάββατο, που τούς θυμάσαι, σκέπτεσαι πως ο καθένας απ' αυτούς πήρε μαζί του κι έναν κόσμο δικό του, κόσμο ιστορημένο με γεγονότα, λέξεις και δάκρυα, που στο αναμεταξύ τους φανερώνονταν, ως εκείνα τα ταπεινα βουνίσια λουλουδάκια, ίχνη χαράς ... Μιας χαράς που για να βγει στην επιφάνεια, χρειαζόταν προσευχή, υπομονή, αγωνία και σιωπή.

 

 


   Αντικρύζεις σήμερα που διαβάζεις τα ονόματα των γνωστών σου Κεκοιμημένων, τα σκαμμένα τους πρόσωπα, όπου μέσα στ' αυλάκια του μετώπου ο ιδρώτας ήταν, χειμώνα καλοκαίρι, ασταμάτητος όπως ασταμάτητη μέσα στην καρδιά ήταν η πληγή που άφηνε το αίμα να ποτίζει την ψυχή, για να ξεδιψάει από τη συνεχή την αμάχη.
   Ψυχοσάββατο, μια λέξη που έχει γι' άλλους τον τρόμο του θανάτου, για άλλους όμως είναι το πανηγύρι που ενώνει ζώντες και κεκοιμημένους Τους ενώνει για να κουβεντιάσουν μυστικά, καθώς απαγγέλλονται τα ονόματα των δευτέρων, για να συναντηθούν μέσα στο χώρο εκείνο της εκκλησιάς όπου βαπτίστηκαν, στεφανώθηκαν, πάντρεψαν τα παιδιά τους και, τέλος, κηδεύτηκαν, Γι' αυτό και τούτο το πανηγύρι έχει τον κορυφαίο, τον χαρμολυπικό του χαρακτήρα, που μεταθέτει εξάπαντος το κέντρο βάρους για τον κάθε πιστό από την έναγχο καθημερινότητα στω
   Φως και στην ομορφιά της Αγάπης του Θεού, που στέκει σιμά μας και ευλογεί. Παρ' όλες τις αταξίες και τα μάταια πράγματα που προσδοκούμε η διακονούμε, οι αδαείς…

 


   Αν, τώρα, βρεθείς στο Κοιμητήριο σε ώρα δειλινή και ήσυχη, τότε είναι δυνατό να καταλάβεις πολύ καλά γιατί οι πρόγονοί μας, από τον Πλάτωνα μέχρι και τους νηπτικούς Πατέρες, αποκαλούσαν τη φιλοσοφία «μελέτη θανάτου». Γιατί μονάχα αν προσεγγίσεις με όλες τις κεραίες της ψυχής σου το μυστήριο του θανάτου και κατανοήσεις το βάθος και το περιεχόμενο που κρύβουν οι λέξεις, τότε ασφαλώς έχεις μελετήσει το όντως μέγιστον μάθημα: αυτό της ζωής και του θανάτου, κι έχεις ασφαλώς καταφέρει να συλλαβίσεις το αλφαβητάρι τους. Με προνόμιο ικανό την ευθυγράμμιση του βίου σου πάνω στον κανόνα της εφημερίας, στην οποία πορευόμαστε, κατά το λόγιο του Ιερού Ψαλτήρος: «Ἄνθρωπος ὡσεί χόρτος αἱ ἡμέροι αὐτοῦ· ὡσεί ἄνθος τοῦ ἀγροῦ οὕτως ἐξανθίσει» (Ψαλμ. 102, 15).
   Στο Κοιμητήριο όμως έχεις και ένα άλλο προνόμιο: το να αποκρυπτογραφείς τη σιωπή των νεκρών, καθώς στο μάρμαρα αρχίζει να κατεβαίνει η απόβραδη δροσιά, ώστε να νομίζεις ότι είναι τα δάκρυά τους δάκρυα για όσα δεν πρόφθασαν να πράξουν για την ψυχή τους. Και τους συνερίζεσαι γι' αυτό, και προσεύχεσαι, ώστε να ταχθούν οι ψυχές τους «μετά τῶν ἁγίων», και «ὑποκάτω τοῦ θυσιαστηρίου» (Απ. 9, 1)· με λίγα λόγια ν' αναπαυθούν, αφού στον ενκόσμιο βίο τους πολλά ήταν εκείνα που τους φαρμάκωσαν και ελάχιστα, μετρημένα στα δάκτυλα, εκείνα που τούς χάρισαν στιγμές χαμογελαστές.

 

 


   Ψυχοσάββατο σήμερα, λοιπόν· ήμερα μνήμης και σιωπής που έρχεται από μακριά μαζί με τις Μορφές των «φίλων, γνωστῶν καί συγγενῶν» να αποθέσει στην ψυχή την ελπίδα ότι θα ξανανταμώσετε, ότι θα υπάρξει συνάντηση στο χώρο της Βασιλείας του Θεού. Κι αυτό το καταλαβαίνεις, το βιώνεις και το συνειδητοποιείς στο Κοιμητήριο, όπου αναπαύονται τα σώματα, αλλά και, ευτυχώς, διακρατείται τόσο ζωντανή η μνήμη.


π. ΚΩΝ. Ν. ΚΑΛΛΙΑΝΟΣ